Người xứ ta có một cái thế mạnh của mình, đó là khả năng chịu khổ, chịu khó, loay hoay và thích ứng.
Qua các cuộc chiến tranh và đói kém, điều này thể hiện rất rõ ràng như một năng lực đặc biệt.
Qua các cuộc di dân bắc nam, hay di dân ra nước ngoài, năng lực này cũng thể hiện rất rõ ràng.
Đó là cái đạo thích ứng của nước, ở bầu thì tròn, ở bí thì dài, cùng một sức sống dẻo dai, tiết kiệm năng lượng. Người ta khéo sử dụng các nguồn năng lượng và cấu trúc sẵn có để nương sống vào đó.
…
Mặt bên kia của vấn đề là năng lực lựa chọn và tạo dựng bầu bí .
Cái này thì người xứ ta tỏ ra khá yếu ớt và thiếu truyền thống mạnh mẽ.
Các cấu trúc chính thống cho xã hội và tư duy thường mượn sẵn của người ngoài, sau đó lại sử dụng chúng tùy tiện và hãnh tiến cho oai thêm lên.
Trót theo cái gì thì khó bỏ hoặc sợ thay đổi, kể cả khi cái nơi đẻ ra mô hình đó đã đổi thay đi đâu rồi thì mình vẫn “thủy chung”. Sâu xa ra thì là sự lười nhác và kém cỏi của tư duy và ý chí. Cứ sẵn vỏ bầu vỏ bí mà tròn với dài thôi.
Đi ra ngoài thì tuy thích ứng tốt cho “hội nhập” nhưng không thấy mở mang tự tin được những gì to tát.
…
Vậy ngày mai nếu cần phải “vuông” thì xứ ta có chủ động chọn lựa hoặc tạo dựng nên được bầu bí vuông không?
Thích ứng là hay, nhưng thích ứng đến mức phi lựa chọn thì Cụ Hinh rối loạn tiền đình mất.
