RSS Feed

Category Archives: Lề thói

Tụng, và kinh

Bác Tộ bảo.

“Cụ Hinh này, trẻ em xứ mình học chết thôi luôn, nhất thế giới, mà rồi lớn lên không ít bạn vẫn ngơ ngơ, là làm sao?”

“Dạ, nếu phương pháp học là tụng, và nội dung học là kinh, thì càng tụng, càng kinh ạ.”

Được khen quá trời

Trong những lời bình, Cụ Hinh thấy có những lời khen mình quá trời, những lời khen rất mỹ miều, chỉ tội chúng hơi lạc đề.

Định cứ OK cho thỏa chí mình, nhưng hoá ra chúng thuộc chủng loại “spam”, tiếc quá.

Nghĩ bụng, thế mà vẫn có những nơi người ta say mê những lời khen tụng dạng “spam”. Mình có nên học theo họ không nhỉ?

Chuyện “thày”, hay “thầy”?

HOÀNG Hồng-Minh

Ngày hôm nay xu hướng phổ biến sách báo viết “thầy”,  hơn là “thày”.

Trong tiếng Việt, “thầy” và “thày” đều được sử dụng, tùy theo vùng miền, theo thời gian.

Với tôi, tiếng Việt phía bắc trước nay sử dụng chữ “thày” phổ cập, từ rất lâu đời.

Ca dao.

“Không thày, đố mày làm nên.” Chữ « thày » ở đây vần với chữ « mày ».

Chữ “mày” cũng vậy, phổ cập phía bắc từ cổ xưa. Phía miền trung và nam, gọi “mầy”, và cũng gọi « thầy ».

Ca dao.

“Học thày, không tày học bạn”. Chữ « thày » ở đây vần với chữ « tày ».

Chữ “tày” cũng vậy, phổ cập phía bắc từ cổ xưa. Phía miền trung và nam, gọi “tầy”.

Chữ “tày” nghĩa là “bằng với”. Nói « tội tày trời”, nghĩa là tội lớn như trời. Không thấy người Việt nói « tài tày trời », « công tày trời », « đức tày trời »… Nghĩa là bảng chân lý văn hóa cho chê, ghét tha hồ, bằng cả trời, cho bõ lòng căm tức, nhưng khen bằng trời thì không được, phạm húy trời. Chê ghét được cổ súy hơn khen mến.

Tôi xưa nay vẫn dùng chữ “thày”, “mày”, “tày” của phía bắc. Rất tiếc là nhiều tờ báo cứ thấy chữ « thày » tôi dùng thì đương nhiên xóa đi, thay nó bằng chữ « thầy ».

Về lịch sử, tiếng Việt vốn lớn lên (cả) từ vùng đồng bằng sông Hồng.

Tôi nghĩ nên sử dụng cả hai cách phát âm, cả “thày”, “mày”, “tày” và cả “thầy”, “mầy”, “tầy”. Quan trọng hơn hết, là không độc đoán xóa đi chữ “thày” của cả ngàn năm.

Tại sao vậy ? Vấn đề không đơn thuần là « thói quen », hay là « gu » trong trường hợp này : bởi lẽ ngôn ngữ là kí ức của một cộng đồng, kí ức đó không chỉ đơn giản là « kỉ niệm », nó còn là chìa khóa để giúp con người lần lại các kí ức khác, giúp giải mã các kí ức khác./.

Tia Sáng

Kê lại cái sập

Mấy người bạn nhiều chữ hứng lên muốn rủ nhau biên dịch sách Tàu xưa đang quá sẵn trên mạng. Tốt rồi. Biên dịch lịch sử, sách vở, hiển nhiên là điều hay. Dè chừng truyền thống sách rổm xứ Đông nha.

Nhắn rằng, “làm gì đây”, “sống với nhau bây giờ như thế nào”, rốt cục vẫn là điều quan trọng hơn hết.

Người Tàu, người Việt từ hàng mấy ngàn năm, nhỡ mở miệng ra là chuyện Tam Hoàng Ngũ Đế, hết cả mấy bình rượu trong nhà mà chuyện vẫn chưa xong. Nhưng hễ phải động đến chuyện kê lại cái sập trong nhà ra chỗ khác, là chắc chắn tắc tịt.

Kê lại cái sập, mãi mãi là công việc của thế hệ con cháu của các vị, các vị hàng con cháu tôi nghe rõ chưa?

Lịch chuyện

Mỵ Châu hỏi.

-“Đã thế kỉ thứ hai mươi mốt, mà xứ Hoa vẫn mê mẩn với mở mang chinh phạt bờ cõi, là lẽ làm sao ạ?”

Cụ Hinh bảo.

-“Triều Hoa sống với lịch Hoa, giản hơn nhiều.”

-“Lịch Hoa, sao lại giản hơn ạ?”

-“Lịch ấy, trong cội rễ vô thức vô ngôn, chỉ biết năm này là năm thứ mấy của đời vua này, vậy thôi.

Và mỗi đời vua, thì lại bắt đầu lại từ đầu.

Lịch ấy, lịch bất sử.”

Thư gửi nàng Embe

HOÀNG Hồng-Minh

Cô bạn My của tôi rất đẹp, rất duyên dáng. Bọn thanh niên chê cô « già rồi ». Với tôi, cô còn trẻ chán, chưa đến tứ tuần. Bọn thanh niên á, kệ chúng, chúng đi làm bạc mặt vài năm nữa, chúng lại khắc thay đổi quan điểm mà thôi. Chúng cứ tưởng đời thanh niên dài mà lắm. Không ạ, đời không thanh niên mới là dài.

Hôm vừa rồi My viết cho tôi mẩu thư thế này.

« Anh mến yêu của bọn em.

Cái Embe nhà em, anh nhớ chứ, tuần sau cưới chồng rồi, nhanh thế đấy ạ. Em mời anh đến dự đám cưới của chúng nó ạ.

Nhưng em cũng biết tỏng là anh không muốn đến dự đám đại lễ đông đúc-ồn ào-chớp nhoáng-cho xong này đâu, vì anh đang tự mơ ra rằng mình đang dựng một đời sống mới, một đời sống gọn nhẹ, tự do, vui vẻ, không bị nghiện ngập trong lễ tục đâu đâu. Mấy ai hiểu anh bằng em !

Anh viết cho vợ chồng cái Embe nhà em cái thư chúc cưới nhé. Rồi lúc nào rảnh sau đám đại lễ này của chúng, anh sẽ đến chơi với gia đình em cùng gia đình chúng nó ở nhà em, chúng mình cùng bù khú đàn hát vui vẻ, một buổi « đám cưới bis ». 

Em My»

Cái Embe đã sắp cưới chồng ! Embe, « Em bé », cái tên mình mách cho vợ chồng My ngày nào…

—-

Đáng ra thì mình cũng có thể đến dự đám lễ này nhỉ… Mà thôi, sau đến nhà, vui hơn, thật, và dài rộng hơn. Đã định « đời sống mới », định xong lại không đủ can đảm để thực hiện nó, định ra nó mà làm gì. Vả lại, người ta đã hiểu cho mình hơn cả mình rồi còn gì… My có lý thật, cô ấy đi guốc cao gót trong bụng mình thon thót.

Tôi đi tìm trang giấy trắng.

« Embe thân mến,

Làm gì mà cưới chồng nhanh thế a ? Vừa ngày nào, cô bé ‘sì là rê’ nhỉ.

Nhưng mà cuộc sống là như thế, và thời gian là cái thứ phải được tôn trọng cần yếu nhất. Lúc nào, làm gì. Từ một con người, cho đến một đất nước, phải hiểu ra, vui đón, và trị liệu cho được điều đó.

Xin chúc mừng Embe và bạn trai!

Chúng ta sẽ làm một buổi vui riêng sau ‘đại lễ’ nhé, một buổi nho nhỏ, đầm ấm, vui vẻ ở nhà bố mẹ Embe.

Chúc hai bạn có một đời sống tình cảm giàu có, để tỏa hiện mênh mang những sắc màu lung linh của đời sống.

Chúc hai bạn có một đời sống tình dục sung mãn, cái làm cho sự gắn kết không còn chỉ là ‘ tưởng tượng chủ quan’ nữa.

Chúc hai bạn nấu ăn ngon, rửa bát sạch, rồi tiến đến ăn nên làm ra.

Chúc hai bạn sắp xếp việc nhà rõ ràng, đâu vào đó.

Chúc hai bạn tôn trọng riêng tư của nhau.

Chúc hai bạn thảo được với nhau một bản ‘Hiến pháp gia đình’ tường minh, điều thật sự là quan trọng. Không thể có tình yêu nào bền lâu được, nếu nó chỉ được dựng trên sự nhập nhèm chắp vá.

Chúc hai bạn rồi sẽ có hoàng tử, công chúa, những nhân vật của đời sống vui vẻ tiếp nối trong tương lai. »

Vănhóa Nghệ-an

Sự khốn cùng của khiêm tốn

HOÀNG Hồng-Minh

Thoạt nhìn, tôi thấy rất nhiều người Việt quanh mình, chắc chắn là có cả chính tôi nữa, rất hăng kiêu.

Hăng kiêu là sao? Là nhìn chuyện gì cũng thấy “hết sức quan trọng”, “cực kì căng thẳng”. Là thấy xung quanh đang “điên”. Là thấy mình hễ hé môi là phải thật lớn tiếng. Là thấy muốn bỏ bễ bằng hết mọi chuyện.

Rõ ràng là những người ấy và mình đã bị kích hoạt cực hăng. Tại sao như thế nhỉ?

Có lẽ cũng thật là đơn giản.

Đời sống cộng đồng, không biết tự bao giờ, đã chấp nhận hiển nhiên sự phi lý. Sự phi lý này được tóm tắt thành hai dạng thức. Tâm linh số má, và giải pháp cười trừ.

Khi người Việt quen giải thích gần như mọi chuyện bằng số má, nghĩa là sự phi lý đã ngự trị gần như hoàn toàn tinh thần, lấy sự không thể giải thích được làm minh triết. Chấp nhận sự phi lý trong hệ tiên đề của mình, tư duy không còn một sứ mệnh nào nữa. Gì cũng do số.

Đối mặt với thực tế hiện sinh ngổn ngang tính phi lý ấy, tinh thần chỉ còn biết giải tỏa mình bằng phép cười trừ. Cười trừ rốt cục là tâm linh tích cực khả dĩ còn lại cho trạng thái phi lý của tinh thần. Gì cũng cười trừ.

Sở hữu trong mình cả thiên tư số má, lẫn tâm linh cười trừ, mỗi người đều đã ngự ở trên đỉnh của tư duy và tâm linh, ngang bằng với mọi thần linh, và ở trên mọi thánh nhân.

Và khi ấy, khiêm tốn trở thành điều bất khả, dẫu lòng thành của ai vẫn khát mong có được nó./.

Tia Sáng

Theo dõi

Get every new post delivered to your Inbox.

Join 106 other followers