Category Archives: Lề thói

Bài trên Tiền Phong.

Ở đây là bản nguyên đầy đủ.

Một trong những cái thú lớn nhất của xứ ta là đến đâu cũng sà vào hàng ăn được. Mà ăn rất ngon. Các món ăn cân đối về ẩm thực, lại phong phú sắc màu tự nhiên. Mấy bạn đi công tác xứ Tây mươi ngày, tất bật phờ phạc, ngó ngó nghiêng nghiêng, mua mua bán bán, không ra đói không ra no, về đến đầu đường nhà mình là thở phào hết lo chuyện… ăn.

Ăn sung ăn sướng, trà lá xuôi xuôi, đến lúc lách qua chỗ rửa bát nhà hàng đi vệ sinh mới bắt đầu thấy kinh.
Bát đũa nhiều nơi như nằm trong chậu rác. Ngoắng ngoăng mấy cái, lại quay vòng lên mâm tiếp đám khách sau đang ngỏng cổ mờ mắt chờ được đến lượt ăn, giữa cái biển ồn ĩ không kém ở trại chăn nuôi nào.

—-

Mấy chục năm rồi, không tiến lên nổi, là cớ làm sao ?

—-

Trong các cuộc vận động xã hội, điều quan trọng nhất là cái giá trị nào được xã hội « nhấn nút ».

Như một đoàn tàu vậy.

Nếu bạn đầu tư cho đầu tàu kéo, rồi thì cả đoàn tàu sẽ tiến lên ngày một trôi chảy.

Nếu bạn chỉ quan tâm đến các anh chàng sau đuôi, đoàn tàu sẽ ngày một lao lực, chểnh mảng, và oải ra như một đống sắt vụn.

—-

Xã hội phải có một cơ chế chấm điểm các nhà hàng ăn uống, theo hướng thúc đẩy văn minh hóa nền dịch vụ này.

Hẵng nói về bát đũa sạch sẽ. Đây là câu chuyện rất lớn lao của sức khỏe cộng đồng. Người ăn tiết kiệm được mấy đồng về tiền rửa bát sạch, nhưng sẽ mất mát về sau lớn hơn rất nhiều cho tiền y tế, cho mất sức lao động, mất sức khỏe, chưa nói đến mang vào mình các bệnh tật kinh niên và chết yểu. Lúc đại dịch thì lại còn nguy ngập nữa.

Hãy xây dựng thang chấm điểm công khai về vệ sinh bát đũa. Rồi chúng ta sẽ nói chuyện vệ sinh thực phẩm và các loại vệ sinh khác của một nhà hàng ăn uống vào một dịp khác.

Tất cả các nhà hàng ăn-uống muốn được vào cuốn « Biên niên nhà hàng » hàng năm, lại được xếp hạng có sao trở lên, thì phải được trang bị máy rửa bát chuyên nghiệp đạt chuẩn. Các máy này đã được chuẩn mực hóa trên các thị trường văn minh, chúng cho phép rửa bát đũa một mẻ trong vòng chỉ vài phút ở nhiệt diệt trùng cao, cùng loại xà phòng chuyên nghiệp, và rất tiết kiệm nước sạch.

Xa xỉ quá chăng ? Không đâu. Mất điện ? Máy nổ nhỏ bắt buộc thôi.

Ban đầu sẽ có chút khó khăn. Nhưng quảng cáo và quảng bá vệ sinh trên truyền thông sẽ hậu thuẫn rất mạnh mẽ. Các chính sách thuế sẽ có những ưu đãi cho các nhà hàng được chấm điểm có sao, mà việc sử dụng máy rửa bát là một chứng chỉ.

Tiếp đó là chiến lược phát triển ngành công nghiệp máy rửa bát, với mục tiêu mỗi gia đình sẽ đều có máy rửa bát, hệt như tủ lạnh hôm nay. Hai ưu thế vĩ đại của máy rửa bát là vệ sinh và tiết kiệm nước sạch. Tiếp đến là nâng cao chất lượng cấp nước sạch – nước uống được ngay từ vòi cấp nước, và tăng cao giá nước sạch. Rất nhanh chóng, người ta sẽ phải đi đến sử dụng máy rửa bát. Và khi ấy nhà hàng nào không có chứng chỉ về máy rửa bát chuyên nghiệp sẽ không thế đi xa được.

Chuyện này ghê gớm chăng ? Đừng nghĩ suy nhỏ mọn nữa, cả thế giới hiện đại đã như vậy rồi. Hãy bắt đầu chương trình này, và từng bước nhân lên.

Và một ngày kia, chính bạn lắc đầu không chịu bước vào nhà hàng nọ, vì trên tấm biển của họ thiếu cái logo « nhà hàng dùng máy rửa bát chuyên nghiệp. »

Bài trên Tia Sáng

Dạo quanh phố phường Hà nội, nhiều người thấy không có gì phải ngạc nhiên rằng nhiều gốc cây được quét trắng vôi.
Vậy mà đằng sau lớp vôi trắng này lại là cả một câu chuyện dài khác.

—-

Giả như bạn có dịp đi vòng quanh khá nhiều nơi trên thế giới, có lẽ bạn sẽ không thấy ở đâu người ta quét vôi hay sơn trắng gốc cây hàng loạt như thế cả.

Có thể đây là một môn nghệ thuật, và nếu quả vậy, ta có thể thử nghiệm sơn quét đủ các loại màu đó đây trên các gốc cây, trong một thời hạn nhất định.

Nhưng khi hàng chục năm trời những cây này, ở trên các đường phố, có khi cả ở trong các công viên, rồi ở ven các hồ nước… đều được tô quét trắng đồng phục như thế, ta đành đặt ra một câu hỏi về sự “thể nghiệm nghệ thuật” này đến từ đâu.

—-

Ai đã từng sống lâu ở Hà nội thì cũng đều biết rằng xưa kia, trước một thời bom đạn, không hề có cái lệ nghệ thuật tô quét trắng xóa các gốc cây như vậy.

Cái lệ này nảy ra vào thời chiến.

Thời ấy đêm đến, nhất là khi có chiến sự, đèn đường không được bật lên. Xe cộ chạy trên các đường phố, hoặc trên các con đường liên tỉnh, hay dọc các quốc lộ, cũng không bật đèn nốt, để đảm bảo an toàn phòng không.

Và sáng kiến quét vôi trắng các gốc cây ven đường để làm mốc các lề đường đã tỏ hiệu nghiệm cho cái buổi thời chiến đó.

—-

Hòa bình đã đến, từ hàng chục năm, các thế hệ trẻ chỉ còn vọng biết chiến tranh qua phim ảnh sách báo.

Nhưng nhiều gốc cây vẫn lặng lẽ được tô vẽ trắng xóa, như thể chúng chưa được phép sống trong thời yên bình.

Bạn vào thành phố, thật lạ lùng, những hàng cây mặc quần cộc trắng này cứ dàn trải ra khắp nơi như đang tập thể dục vậy.

Người ta có thể khéo chống, giải thích chữa lại rằng việc quét vôi trắng các gốc cây cũng diệt được một số côn trùng nhất định.

Nhưng câu chuyện đó ăn nhằm gì với cảnh quan đời sống đô thị? Và chúng ta là những người khôn ngoan, có thẩm mỹ nhất hành tinh này chăng?

Hơn thế nhiều, cái thói quen rất đơn giản có vẻ như “không chết ai” này ấp ủ bên trong nó sự nguy hại khôn lường cho sự khai phóng tinh thần.

Người ta nghiễm nhiên chấp nhận một lối sống mòn mỏi trong những thói quen, mà không buộc mình phải tự đặt lại các câu hỏi. Rằng những thói quen đó, chúng từ đâu ra, ích lợi cho việc gì, vào khi nào? Chúng có còn lý do để tồn tại nữa không? Đã đến lúc phải bỏ chúng đi chưa, đã đến lúc phải xây dựng những nề nếp mới cho đời sống ngày hôm nay chưa?

Sự trì trệ ngưng đọng này của tinh thần là cái mà mỗi người trong cộng đồng phải nhìn ra như là trách nhiệm của chính riêng mình với đời sống của chính mình và của cộng đồng. Phải tiến lên từ bỏ cái tập tục coi những gì nằm cách quá tầm tay năm mươi phân của mình là “công việc của trời và của người trời”.

—-

Những gốc cây hôm nay thẹn thùng soi bóng mình bên hồ nước, chúng không muốn thấy mình còn phải bị tô quét trắng vôi.