RSS Feed

Category Archives: . Luận Ngữ

Đ ạ i k h á i n i ệ m

Bác Tụn có tài. Nhưng bác chỉ quen dùng vài ba đại khái niệm, và giải thích mọi sự trên đời qua đó.

Cụ Hinh băn khoăn.

“Bác Tụn dùng ít khái niệm chế khuôn như thế, liệu có nhốt hết được các sự ở đời vào trong đó không ạ?”

“Ôi, Cụ Hinh đừng lo. Nếu chỉ cần nhốt bắt các sự, thì chưa cần gì phải huy động đến các đại khái niệm quí báu của tôi.”

Suy tư

Bác Tận suốt ngày chăm gà trong trại gà. Ngày cuối tuần trước bác Tận gặp Cụ Hinh.

“Làm người, lắm lúc cũng chán lắm, Cụ Hinh ạ.”

“Vâng, nhưng so với làm gà trong trại của bác, thì chắc vẫn cứ hơn.”

Bác Tận nghe thế, lại càng suy tư hơn.

Ổn tưởng

Ông Luống được phường tổ chức cho đi thăm trại gà công nghiệp. Gà công nghiệp nom kỉ luật hơn gà nông nghiệp, sẵn ăn hơn, nhưng bơ phờ hơn, kém vui vẻ hơn.

Ông Luống hỏi ông Tản giám đốc.

“Tôi nom đàn gà rất kỉ luật. Ngoài ra có ổn tưởng không ạ?”

“Dạ, thưa bác, anh chị em ổn cả ạ.”

Ông Luống định hỏi thêm nữa, nhưng thôi, “ông Tản này có vẻ không sát đàn gà”. Ông Tản cũng định trả lời thêm, nhưng thôi, “anh chị em mình đang thế này, lại được hỏi có ổn tưởng không, là nghĩa thế nào?”

Đàn ông ngơ ngơ

Cụ Hinh mời bác Tộ đi dùng càfé.

Ra đến cổng, bác Tộ gái từ trong nhà chạy ra “để tôi dặn ông Tộ cái này”. Đoạn bác gái dặn bác trai một lô thứ, bao gồm mọi lĩnh vực, quá khứ, hiện tại, tương lai, tổng cộng xấp xỉ mười lăm phút.

“Xin lỗi Cụ Hinh nhé”, bác Tộ gái quay sang, “đàn ông họ ngơ ngơ lắm, không có phụ nữ dặn dò cho kĩ, là loạn. Tôi nói như thế, nhưng là đã trừ Cụ Hinh đi rồi đó.”

“Vâng. Nhưng bác lo xa quá, ở đâu mà chả có phụ nữ để tham khảo ạ.”

“Đấy, chính là thế đấy! Tôi mà không dặn dò kĩ, là ông Tộ lại nghe lời phụ nữ khác ngay! Vấn đề, là ở đó, rất mệt.”

Mổ bò

Thấy ồn ào phía bãi ngoài đê, Cụ Hinh tiện hỏi mấy khách ngang qua “có chuyện gì đấy ạ?” Mấy người khách bảo “dạ, chắc là mổ bò ạ”.

Đi quá lên một đoạn, chợt có cô thôn nữ chạy đuổi với lên phía đằng sau “anh bác ơi”.

“Dạ, có chuyện gì đấy ạ?”

“Lúc nãy em nói sai ạ. Em đã xuống bãi hỏi lại rồi. Không có mổ bò, mà là người ta đang kháo nhau về ‘hình như có mổ bò’ ạ.”

Ở đâu, nói tiếng gì

Chẳng có một qui tắc nào để xác quyết “ở đâu, nói tiếng gì”. Về cơ bản, con người ta tiện tiếng gì nói tiếng đó, vì tiếng nói trước hết là phương tiện giao tiếp. Bắt người ta suy nghĩ, là có tội chăng?

Cô bạn Shou, người Hoa, có lần tâm sự với Cụ Hinh rằng ông chủ của cô bắt nạt cô khó chịu quá quắt.

“Ông ấy là người gốc gì ạ”?

“Người gốc Hoa.”

“Ông ấy trao đổi với cô bằng tiếng gì?”

“Tiếng Hoa.”

“Ông ấy có nói được tiếng Pháp không?”

“Tốt ạ.”

“Từ nay, cô chỉ trao đổi bằng tiếng Pháp với ông ấy thôi nhé.”

Shou trầm ngâm, tỏa nét đẹp buồn.

Ba tháng sau Shou gặp lại Cụ Hinh, thật vui vẻ.

“Ôi, em cảm ơn Cụ Hinh nhiệt liệt. Ông chủ của em bây giờ nói năng lúng búng chạy theo đuôi em, hết cả hung hăng với bắt nạt ạ. Em không ngờ lời khuyên đâu đâu của Cụ Hinh lại hiệu nghiệm đến thế!”

“Chúc mừng Shou nhé!

Ngôn ngữ không chỉ là phương tiện giao tiếp. Nó còn là khuôn chế để giao tiếp như thế nào.”

Chuyện “Thuần phong mỹ tục”

Nhiều cư dân thiếu chữ, đã đành, lại thêm mất chữ khi bị/được ngôn ngữ từ bên ngoài vào đóng vai trò chính thống lâu dài. Lâu quá, khỏi còn biết nữa, đâu là chữ từ ngoài vào, đâu là chữ gốc còn lại ở trong. Chữ “Việt”, chính nó lại là chữ… Hán. Người “Kinh”, không biết chữ “Kinh” ấy là từ đâu ra, có phải vốn gốc ở vùng nam Trung Hoa bây giờ, nơi có Kinh châu, hay vùng nước Sở xưa ở đấy vốn có nhiều cây “Kinh” đặc trưng, đến mức được gọi là “Kinh Sở”. Chắc không phải là vậy.

Nhiều khẩu hiệu kêu gọi thống thiết “thuần phong mỹ tục”, nhưng cả bốn chữ cấu thành mệnh đề này cũng lại là từ gốc Hán cả. Cẩn thận thay.

Chữ Việt còn lại, xơ xác, ít ỏi, mỗi ai nên cố gắng dùng được chúng, sạch, đẹp, mỗi lúc có thể, thay vì tiện chữ nào đang nhảy nhót trong đầu thì tống ra chữ ấy. Dùng được bản “ghi nhớ“, thì đừng cố sống cố chết bắt chước người mà nhất nhất cứ phải “bị vong lục“.

May thay, những chữ thể hiện cảm xúc của đời sống hàng ngày thì thường ra lại giữ được gốc xưa. Có lẽ vì rời nó, thì mất luôn xúc cảm đang hăng hái.

Ví dụ?

Chữ “đanh đá”, chẳng hạn. Nói lên, là tràn ngập hình ảnh ngay tức thì. Có người còn tưởng chữ Facebook nếu được Việt hóa thì thành ra là “đanh đá học”.

Theo dõi

Get every new post delivered to your Inbox.

Join 96 other followers