Mỵ Châu bảo.

-”Trong đời sống, cái làm được hóa ra chỉ là rất nhỏ, so với cái muốn làm được, Cụ Hinh à.”

Cụ Hinh xoay tách café.

-”Thể hiện ra những gì mình muốn làm được, đó cũng là đời sống.”

-”Để làm gì ạ?”

-”Để cuộc đời thiếu thốn lắng được thành tạm đủ.

Và mình yên lòng khi ra đi.”

-”Cụ Hinh cười lẽ gì?”

-”Nom như Trang Châu căng thẳng… Mềm mại, là đạo của sự sống.”

-”Cụ Hinh cho rõ chuyện hơn được không?”

-”Thế này.

Giả như Trang Châu có thể gả con gái mười tám tuổi cho thiên hạ, thì đúng là Trang Châu đủ công lực thành bố thiên hạ.

Nhưng mà nếu thiên hạ lại cũng sắp gả lại cho Trang Châu con gái mười tám tuổi, thì rốt cuộc công lực của Trang Châu thành ra thế nào với thiên hạ nhỉ?”

Trang Châu nâng cốc.

-”Chuyện mà thế, thì nặng hơn cả cái cốc này!”

-”Cụ Hinh à, thế nào thì là người đủ công lực làm bố thiên hạ?”

-”Người có con gái mười tám tuổi trở lên.”

Trang Châu không nói gì.

Một áng mây trôi qua mắt chàng.

-”Tôi sẵn sàng làm con thiên hạ, Cụ Hinh à.”

-”Về chuyện gì ạ?”

-”Chuyện Cụ Hinh.

Hóa ra khi mình ra đi, chẳng liên quan gì đến nợ với trả gì hết cả.”

-”Vui quá.”

-”Lúc ấy tôi chợt nhớ ra rằng chúng ta là một trạng thái thoáng qua của bụi vũ trụ. Bụi vũ trụ sẽ chẳng mất đi đâu được, muốn cũng không được, cứ tềnh hênh ra đấy. Nó chỉ chuyển đổi cái trạng thái bên ngoài của nó cho đỡ buồn chán thôi.

Nhớ đến đấy, tôi suýt ngủ quên bẵng luôn à!

Không ngờ là lại còn thức dậy do cái tiếng chuông của Cụ Hinh.

Hôm nay, nâng cốc, nha.”

-”Không, chẳng thà chẳng có cái nợ cực xấu ấy nữa, Cụ Hinh à…”

-”Bác Tộ ạ, đừng lo.

Cái nợ, mà đằng nào cũng trả được, thì đã lại không phải là nợ nữa rồi!”

-”Nợ xấu là gì hả Cụ Hinh?”

-”Nợ đấy, mà khó trả, hoặc không trả được.”

-”Thế thì cái hết trả được, gọi luôn là nợ cực xấu, cho thật rõ ràng.”

-”À không, cái nợ cực xấu, thì lại nhất định phải trả, và trả được.”

-”Cụ Hinh nói khó hiểu quá.

Thế nó là cái gì vậy?”

-”Là sự chào từ biệt cuộc đời.”

-”Cụ Hinh à, cái sập nặng đến thế cơ à?”

-”Ừ, nhưng người ta vẫn kê lại nó luôn đấy mà.”

-”Làm thế nào ạ?”

-”Ở trong đầu.”

-”Kê lại thế nào cái sập ở trong đầu ạ?”

-”Cái sập, là cái sập rồi. Có kê lại đi đâu chăng nữa, thì nó cũng vẫn là cái sập rồi. Sập, thì ở đâu cũng đã là sập.

Khi người ta vẫn thờ cái sập rồi, thì kê lại, hay không kê lại cái sập, có gì là khác nhau đâu. Không kê lại cái sập, cũng đã là luôn luôn kê lại cái sập.”

Nhắn rằng, “làm gì đây”, “sống với nhau bây giờ như thế nào”, rốt cục vẫn là điều quan trọng hơn hết.

Người Tàu, người Việt từ hàng mấy ngàn năm, nhỡ mở miệng ra là chuyện Tam Hoàng Ngũ Đế, hết cả mấy bình rượu trong nhà mà chuyện vẫn chưa xong. Nhưng hễ phải động đến chuyện kê lại cái sập trong nhà ra chỗ khác, là chắc chắn tắc tịt.

Kê lại cái sập, mãi mãi là công việc của thế hệ con cháu của các vị, các vị hàng con cháu tôi nghe rõ chưa?

Cụ Hinh giúp bác Tộ bóc mấy gói mỳ ăn liền.

Bác Tộ hỏi.

-”Cụ Hinh à, định lý nào là quan trọng nhất trong triết học?”

-”Ôi bác Tộ, bác hỏi khó quá ạ.”

-”Định lý ‘không có cái gì không dính đến cái gì’.

Nắm được định lý này, không có gì mình không biết liên tưởng, để mà giải thích ra được tất cả.

Cụ Hinh rửa xong chỗ rau muống chưa, để tôi cho vào nồi mì nào. Mà Cụ Hinh nhớ nhặt bỏ hộ mấy cái dây cà bị lẫn vào chỗ dây muống nhé.”

Vănhóa Nghệ-an

-”Cụ Hinh có phân biệt được Pháp-hiến với Pháp-quyền không?”

-”Dạ, khó đấy ạ.”

-”Về sinh động học, thì thế này.

Pháp-hiến, là tùy ai người đấy hiến.

Pháp-quyền, là tùy ai người đấy quyền.”

Mặt trăng màu nhợt nhạt
Đậu như một vương miện
Trên tóc nàng sậm đỏ

Jean R.
|- HHM chuyển lời -|

Lại bảo.

-”Cụ Hinh à, phần bồi dưỡng về quyền làm người, nom vậy, mà phức tạp lắm.”

-”Bác Tộ có giải thích lại được không ạ?”

-”Đại khái, khi sinh ra, thì ai cũng có quyền làm người.

Sau đó, ai may, thì giữ gìn được quyền đó.

Còn không, thì thôi.”

-”Cụ Hinh à, dẫu sao thì cái khái niệm tồn tại với hư vô, rắc rối đấy.

Tồn tại, thì tôi biết, xã hội đầy ắp tồn tại.

Nhưng hư vô là cái gì, làm sao mà sờ được nó, tôi áy náy mãi, không hình dung ra được. Mất cả ngủ, rồi bà nhà bắt tôi phải ngủ riêng, thế có phải là hư vô?”

Cụ Hinh động viên.

-”Bác Tộ à, đừng lo quá.

Đang sống, thì cứ tồn tại, đã là tạm đủ.

Sau sống, thì khắc ngộ được hư vô là cái gì thôi.”

-”Đã đến lúc ấy, làm sao mà tôi lại giảng giải lại được cho Cụ Hinh về hư vô?”

-”Thì tôi cũng sẽ đến lúc gặp hư vô mà. Có khi còn trước cả bác Tộ.”

-”Cụ Hinh à, viết, có đổi thay được đời sống không?”

-”Có chứ.”

-”Như thế nào?”

-”Người mong bảo thủ, sẽ bảo thủ hơn.

Người mong tự do, sẽ tự do hơn.

Người không mong gì, sẽ không gì hơn.”