RSS Feed

Tag Archives: Bạn bè viết

Thích này, được nọ, mất kia


Có vợ đẹp nhờ Euro cup – Nguyễn Quang Lập

Bạn bè cùng lứa với mình, thằng Chí muộn vợ nhất. Mình cũng thuộc diện muộn vợ, đến năm 1990 đã có hai con mà nó vẫn chưa vợ. Hồi ở Quảng Trị, thỉnh thoảng vẫn gặp nó, hễ hỏi vợ chưa nó đều nhăn răng cười, nói chờ ưa chưa. Ba sáu ba bảy tuổi rồi chứ không ít, thời đó tuổi ấy chưa vợ là ế thật chứ không phải chuyện chơi. Hỏi thì nó cười, nói tau bằng tuổi họa sĩ Tư trong sách của mi, cũng nỏ vợ con chi. Họa sĩ Tư chủ trương cứ để rứa cho đàn bà nó thèm, tau cũng rứa. Nó nói phét vậy thôi, kĩ sư thủy lợi ở huyện khỉ ho cò gáy, quanh năm lọc cọc chiếc xe đạp rách, cái ti vi đen trắng cũng không có, ai lấy?

Cuối năm 1992 bỗng đâu thằng Chí ghé qua nhà mình, nói tau có vợ rồi. Mình ngạc nhiên hỏi ai thế? Nó cười cái xoẹt, nói oa chà hay cực kì luôn, chuyện ni còn li kì hơn tiểu thuyết. Nó cười khặc khặc rồi ném cái thiệp cưới cho mình, nói mi liệu hồn về dự cưới đó. Bao thơ mừng cưới dày dày một chút, tau đang kẹt… Mình mò đến dự cưới, cứ tưởng vợ nó chắc diện ế chồng không xấu cũng già, ai dè cô nàng giáo viên cấp 3 xinh nhất huyện, lại là con ông chủ tịch huyện. Lạ quá trời.

Xong đám cưới, mình kéo nó ra quán, nói mày kể tao nghe làm sao mày kiếm được cô vợ xinh thế. Nó cười khặc khặc, nói oa chà hay lắm hay lắm. Hạng như tau có các vàng cũng chẳng dám mơ lấy được cô vợ vừa đẹp vừa sang như rứa. Xứ khỉ ho cò gáy như ri, con gái chủ tịch huyện là công chúa giữa rừng xanh, sang lắm thiệt đo. Nó vừa kể vừa cười khặc khặc, nghe như chuyện cổ tích đời mới, rất khó tin nhưng mà vui.

Một hôm liên hoan tổng kết ủy ban huyện, trời xui nó ngồi gần ông chủ tịch huyện. Ông này máu bóng đá lắm, hễ ngồi nhậu là nói chuyện bóng đá. Dân văn phòng huyện chẳng ai biết bóng đá để hầu chuyện ông, chỉ có nó là võ vẽ tí chút. Nó không thuộc dân ghiền bóng đá, tiện thì xem không thì thôi. Chủ yếu xem bóng đá trên báo. Được cái nó nhớ rất tài, tên các cầu thủ chỉ cần đọc qua nghe qua là nhớ ngay. Khi viết chuyện này thỉnh thoảng mình phải gọi điện hỏi nó, Euro cup đã qua hai chục năm nó vẫn nhớ như in.

Đúng bữa liên hoan là khai mạc Euro cup 1992, Thụy Điển gặp Pháp lúc 8 giờ đêm. Chủ tịch huyện bắt nhà hàng khiêng cái ti vi ra vừa nhậu vừa xem. Thằng Chí cười khặc khặc, nói tau có biết ơ rô ơ rót chi mô. Tau ghét bọn ơ rô, bọn ni chỉ được cái cu to chứ đá đấm như bòi. Là tau nghĩ rứa chứ đã có khi mô xem ơ rô mà biết, ti vi mô mà xem. Nó cười một tràng uống một hơi rồi túc tắc kể công cuộc cua gái của nó. Bữa đó chủ tịch huyện gặp được nó khác gì buồn ngủ gặp chiếu manh, thích lắm. Có hơi bia bốc lên mồm mép nó như tép nhảy, cứ dựa theo ông chủ tịch huyện mà tán phét. Cũng J. Ericksson, Rijkaard, cũng Brolin, Platt… loạn cả lên. Toàn tên tuổi lạ hoắc, dân văn phòng huyện lác mắt. Kì thực nó chưa bao giờ biết mấy cầu thủ đó méo hay tròn, cái tên cũng chưa từng nghe tới. Hi hi.

Khi đó mọi người đều chắc cú thế nào Pháp cũng thắng Thụy Điển, nó phán hòa. Mình hỏi sao ông phán hòa, nó cười khặc khặc, nói biết chết liền. Tau đoán mò thôi, chỉ vì tau ghét cả hai thằng đó, cho chúng hòa cho xong chuyện. Tau phán bừa 1-1. Không ngờ hòa thiệt, lại hòa 1-1… Thằng Chí ngửa cổ cười khặc khặc. Mỗi lần nó ngửa cổ cười khặc khặc, cái yết hầu nhảy lên nhảy xuống như có con cóc đang nhảy trong cổ nó vậy, rất ngộ.

Sau trận khai mạc, Chủ tịch huyện mê tít nó, hôm sau nhất định mời nó về nhà ông xem trận Anh- Đan Mạch. Bây giờ nó mới tận mặt con gái ông chủ tịch huyện. Cô giáo tên Lê, cũng rất mê bóng đá. Giờ này Lê rất muốn cắp bồ vào quán cà phê- bóng đá hò hét cho vui. Nhưng anh bồ giáo viên giỏi toán ghét bóng đá, coi bóng đá là thứ nghệ thuật thần kinh. Có hai cái gôn một quả bóng, hai chục thằng đá quá đá lại suốt buổi không biết chán, rõ là thần kinh, hi hi. Lê đành ngồi nhà xem bóng đá với bố. Lê thua thằng Chí gần chục tuổi, gọi nó bằng chú. Biết phận mình không xơ múi gì được, nó ra vẻ ông chú không thèm để ý đến Lê, suốt buổi chỉ tán chuyện với ông chủ tịch huyện, coi Lê là hạng cháu chắt, không chấp.

Ông chủ tịch huyện sai Lê bày đồ nhậu, ba người vừa nhậu vừa xem. Ông chê Đan Mạch, nói è he cái thằng đậu vớt đá đấm cái chi, trận ni Anh nó mần thịt. Bây giờ thằng Chí mới biết Đan Mạch vào vòng chung kết nhờ Nam Tư có chiến tranh, không tham gia được. Không biết bóng đá Đan Mạch nhưng biết Đan Mạch có Andersen, có Chú lính chì dũng cảm nó phán bừa, nói Anh không thể thắng nổi Đan Mạch mô chú ơi, trận ni rồi cũng hòa nốt. Không ngờ Lê phấn khởi quá túm tay nó day day, nói thiệt không chú thiệt không chú. Ông chủ tịch huyện lườm con gái, nói anh mày chưa vợ, chú chú cái chi. Anh mày giỏi bóng đá lắm, phán tỉ số như thần. Lê mừng lắm, nói anh Chí nói trận ni hòa à, hòa mấy mấy. Nó làm bộ ông đồ hay chữ, nói lực Anh hơn Đan Mạch, thế Đan Mạnh hơn Anh, thế- lực đấu nhau bất phân thắng bại, trận này tất hòa 0-0. Quả nhiên đúng. Lê nhìn nó mắt sáng long lanh, thuở bé đến giờ chưa một người đẹp nào nhìn nó như thế.

Thằng Chí nghiễm nhiên trở thành chuyên gia Euro cup của cha con ông chủ tịch huyện. Lê phục nó sát đất, vừa xem bóng vừa há miệng nghe nó phán. Đến trận Pháp-Đan Mạch, Lê hỏi nó, nói anh Chí đoán xem trận ni Đan Mạch thắng hay thua? Nó cười, nói không phải đoán, em muốn răng anh sẽ cho đúng như rứa. Lê lườm cái liếc cái, nói em thích Đan Mạch thắng thôi. Nó nhìn Lê ( mắt cũng long lanh không kém hi hi), nói rứa thì Đan Mạch thắng. Chủ tịch huyện biết tỏng thằng Chí muốn gì, ông nhìn nó cười cười, nói Pháp làm sao thua được, mi đừng có nịnh thối con gái tau, nó có người yêu rồi đó.

Bình thường vừa nghe dọa thế thằng Chí đã dựng tóc gáy tính bài chuồn ngay. Bữa đó khác, nghe vậy nó càng bị kích thích, càng nói cứng, nói chú ơi cháu nịnh làm chi, tại trời đó chú. Lê thích răng thì trời cho rứa. Chủ tịch huyện cười cái hậc, nói được rồi, để coi trời thương hay mi thương. Ông vừa dứt lời Lasen cho vào một quả. Nó sướng quá cười rung râu. Nhưng đến phút 60 Papin gỡ hòa cho đội Pháp, chủ tịch huyện đập bàn kêu to, nói đó, thấy chưa Chí, kha kha kha… Khi đó nó lo thắt ruột, trận này thua chắc phải ăn cứt ông chủ tịch quá. Nhưng trời thương nó, phút 78 Elstrup cho ngay một quả, Đan Mạch thắng 2-1. Nó đứng vụt lên, Lê cũng đứng vụt lên ôm chầm lấy nó, ông chủ tịch huyện cười nhạt không nói gì.

Đến trận bán kết Hà Lan- Đan Mạch, Chủ tịch huyện không mời nó đến nhà xem nữa nhưng Lê lại mời, nó liều đến. Hôm đó rất đông người xem, ai cũng chắc mẩm Hà Lan sẽ vào chung kết. Ông chủ tịch nhìn nó cười nhạt, nói thắng Chí có dám ủng hộ Đan Mạch nữa không? Nó liếc Lê rồi cười, nói dạ em Lê ủng hộ đội mô cháu ủng hộ đội đó. Lê nhìn nó lúng túng, nói em ủng hộ Đan Mạch nhưng em không dám tin Đan Mạch thắng trận ni. Chủ tịch huyên cười kha kha kha, nói đó, thấy chưa Chí, tưởng bở nữa không Chí!

Phớt lờ Chủ tịch huyện, nó nói cứng với Lê, nói em muốn là trời muốn, Đan Mạch vào chung kết. Trận đó hòa 2-2, đến phiên sút phạt đền, tim nó mấy lần suýt đứt cuống. Cuối cùng Đan Mạch thắng chung cuộc 5-4. Khi Christofte sút vào quả phạt đền cuối cùng, Lê nhảy lên ôm cổ nó hôn chùn chụt. Nhà đông khách, Chủ tịch huyện hơi ngượng với con gái, ông chỉ mặt thằng Chí, nói này Chí, chung kết Đức- Đan Mạch mi vẫn bắt Đan Mạch hả? Nó dạ. Ông nói nếu Đan Mạch vô địch tao gả con Lê cho mi, cho không khỏi cần sính lễ. Nó dạ. Ông nói nhưng nếu Đức vô địch thì mi tự nguyện tự giác đi khỏi huyện ni, đừng nói tau đuổi mi nghe chưa. Nó dạ.

Trận chung kết nhà Chủ tịch huyện đầy khách. Người ta đến không phải vì trận chung kết, chủ yếu vì cái sự cá cược có một không hai kể từ ngày thành lập huyện. Phút 18 Jensen ghi bàn cho Đan Mạch, nó nhảy lên ôm chầm lấy Lê, nói em ơi, anh sắp có em rồi. Chủ tịch huyện cười như mếu. Phút thứ 78 Vilfort ghi bàn thứ hai cho Đan Mạch, mọi người nhảy lên, nó lẳng lặng đi ra ngoài. Mâm rượu nó đã chuẩn bị sẵn gửi ở quán trước ngõ. Nó đội mâm rượu vào nhà vừa lúc trận đấu kết thúc, Đan Mạch thắng Đức 2-0. Nó đội mâm rượu quì trước mặt ông Chủ tịch huyện, nói thưa chú, xin chú nhận lấy mâm rượu này.

Mặt Chủ tịch huyện đỏ bừng, ông đánh mặt sang con gái, nói ý con Lê ra răng hè, nói coi. Miệng ông cười rất tươi nhưng mắt thì vằn lên ý như bảo: “ Mi mà đồng ý chết tao!” Lê không sợ, cô lẳng lặng đi đến bưng lấy mâm rượu, nói chà, ba thua rồi còn hỏi. Ông chủ tịch huyện bật cười kha kha kha, nói thua thì thua, cưới thì cưới, rể thì rể, sợ chi hè! Mọi người vỗ tay ầm ầm.

Kể đến đó thằng Chí nhăn răng cười , nói trời cho tau vợ như rứa đó, hay không? Nó tu sạch cốc bia, ngửa cổ cười khặc khặc, cái yết hầu nhảy lên nhảy xuống như có con cóc đang nhảy trong cổ nó vậy. Con cóc là cậu ông trời mà, hi hi.

Lời bàn của Nam về lương bổng


Tác giả : Nam

Hôm nay đọc bài này của Cụ Hinh tự nhiên thấy giật mình. Chuyện xưa đệ tử có biết, chuyện nay đệ tử cũng có nghe, nhưng đặt nó lên bàn cân như Cụ thế này đúng là mọi chuyện rõ ràng hơn nhiều. Cuộc sống là sự tiếp nối, Cụ nói đúng, phải nhìn cái mong muốn của mình trong sự tiếp nối đó.

Tự nhiên đệ tử nghĩ đến một câu trong Tam Quốc, khi Gia Cát Lượng mắng Vương Mãng: cha ông ngươi đời đời ăn lộc nhà Hán, đã không nghĩ cách mà báo ơn, lại còn đi giúp quân giặc cướp. Vương Mãng một phần vì câu này mà hổ thẹn chết. Chuyện này Tam Quốc kể vậy, chả biết có thật hay không. Nhưng có chuyện này chắc thật hơn: Vương Doãn cứ ngồi khóc vì nhà Hán lâm nguy, thấy Tào Tháo cười (vì chê Doãn khóc lóc vô ích) mới mắng Tào Tháo rằng: Tổ tiên nhà ngươi cũng ăn lộc nhà Hán, sao nhà ngươi không biết nghĩ cách báo ơn, lại còn cười à?

Nếu ngồi thống kê chữ “ăn lộc” trong Tam Quốc, chắc con số cũng không ít. Nếu ngồi thống kê cũng chữ đó trong các tài liệu của phong kiến TQ hay VN, không biết sẽ là bao nhiêu? Cụ nói đúng, “ăn lộc” thì sinh ra chuyện phải “hàm ơn”.

Nhân chuyện này, đệ tử muốn hỏi Cụ, nếu có một loại “hàm ơn” tinh thần nữa thì làm thế nào? Đệ tử kể một chuyện. Nhà kia nghèo, có 2 anh em. Anh thì khỏe mạnh, em thì thông minh. Một ngày nọ lũ tới đột ngột, nhà sập, 2 anh em bị lũ cuốn. Anh khỏe mạnh nên không những thoát dc mà còn cứu được em. Lũ rút, 2 anh em bàn chuyện làm giàu để xây nhà kiên cố chống lũ. Anh nghĩ ra toàn cách dở, còn em nghĩ ra nhiều cách hay, nhưng anh thường gạt đi. Anh bảo, tao có công cứu mày, sao mày ko nhớ ơn, cứ muốn quyết việc cả nhà? Em ko dám nói gì nữa, vậy là cứ nghèo mãi. Đến đợt lũ sau, ko biết họ sẽ thế nào?

P/S: Đệ tử nghĩ có lẽ Cụ Hinh nên gửi những bài như thế này đến VNN hay VnExpress nữa. Chứ không bây giờ không mở mấy trang đó ra thì ko biết thiên hạ nghĩ gì, mà mở nó ra thì nhiều khi cứ chuốc bực mình mà lại mất thời gian nữa.

Lời bàn của Lu về màu sắc

Tác giả LU

E hèm, nguồn gốc của màu sắc chỉ có 3 màu chính (Red, Yellow, Blue), và hai màu phụ (White and Black) dùng để tăng sự đậm nhạt. 7 sắc cầu vồng chỉ là ảo giác của mắt, nó là sự kết hợp và biến dạng của 3 màu chính kèm ánh sáng. Ánh sáng là biểu tượng của hai màu đen và trắng, nói nôm na là ánh sáng của ban ngày thì sáng trắng và ban đêm thì tối đui, vậy đi heng. Nếu ta mang cầu vồng cho vào ống kính vạn hoa để soi, thì nó thật sự ko phải 7 màu mờ té ra một cơ đội màu sắc từ đời ông cha đến cháu chắt đếm ko xuể.

Vào thế kỷ 18, Isaac Newton, nhà vật lý người Anh, dựa theo sự liên hệ quang phổ của Red và Violet đã dùng 3 màu chính RYB để phát minh ra bảng Color Wheel. RGB chỉ là một trong những sets màu biến dạng từ bảng color wheel, vì green chỉ là màu trung chuyển (secondary color). Green có được khi ta kết hợp hai màu Blue và Yellow. Bảng color wheel của Newton tạo ra dùng để ứng dụng vào nhiều lĩnh vực rộng hơn hội họa, tên quen thuộc để gọi bi giờ là color model. Thí dụ, RGB color model, CMYK color model, ect…

Chúng ta nhận biết màu sắc bằng mắt và ai cũng có mắt để nhìn màu, tùy trường hợp kẻ khuyết tật thì không nói đến. Mắt loài người thay đổi chứ không y xì như ta vẫn nghĩ thế. Cái bầu giác mạc tròn tròn xinh xinh í, nó chỉ tròn khi ta còn bé xí thôi à. Tuổi tác càng tăng thì nó bị méo đi từ từ. Lí do, ngày càng nhớn tuyến lệ của ta nó càng khép lại, khép từ từ nhỏ xí đi, nên nước mắt ta ko có chỗ mờ tuôn rơi.
Lúc nì, bầu giác mạc không còn tròn trịa xinh xắn nữa, kèm theo áp suất của mắt tăng lên do tuyến lệ không có lối thoát, sẽ làm thị lực ta giảm từ tốn cho đến khi ta bị mù luôn.

+ Chú í, ta nên đi khám bác sĩ thường xuyên để make sure mắt đã thời gian lão hóa, giác mạc bị bóp méo vì tuyến lệ rùi, thì nhờ bác sĩ phóng một phát laser ha. Phẩu thuật rất nhẹ nhàng mờ êm dịu, chỉ vài second thui, tạo một cửa sổ nhỏ ở bầu mắt cho giác mạc của ta ko bị giảm nhỏ, ta sẽ tránh được tình trạng thành hiệp sĩ mù khi biết quá trễ nhe.

Bi giờ Lu tám tiếp đến màu sắc héng. Năm màu sắc trong vũ trụ nếu dùng theo hội họa thì ta vô tư như ông sư tham khảo bảng color wheel của Newton ha. Nhưng, nếu ta muốn mang nó ứng dụng vào luật tuần hoàn của đời người thì nó sẽ như thế nì.

Thứ tự 5 màu sẽ là : TRẮNG, ĐỎ, VÀNG, XANH, và ĐEN.

TRẮNG, nó đi đầu vì ko màu ko gì cả. Nó tượng trưng cho ngày đầu tiên của cuộc đời ta, khi ta mới sinh ra thì trong trắng vô tội mờ.

ĐỎ, màu đỏ tượng trưng cho tuổi trẻ hăng hái, nhiệt huyết và tham vọng. Lúc này ta đang hăng máu lắm, vì ta ở vào thời kỳ sung sức, ta ko sợ cái chi chi cả.

Sang đến VÀNG nì, VÀNG tượng trưng cho giai đoạn ta bắt đầu biết thấm mệt, ta ở vào mùa thu vàng vọt của đời người. Nói chung là ta ngại xông xáo rồi, ta chỉ muốn yên tĩnh ngắm chiều thu, lá vàng rơi…

XANH, à…lúc này thì ta đã nắng không ưa mưa không tới rồi nè. Ta bắt đầu đi vào giai đoạn xanh u buồn, xanh hẩm hiu, xanh héo hắt của đời người. Ta ko còn đủ sức mần gì cả, sức khỏe đối với ta lúc này quý như vàng ròng í. Ta hay ngồi đăm chiêu nhớ về quá khứ roài tiếc nuối. Chú í, với điều kiện lúc này trí óc ta chưa mụ mẫm thì mới hồi tưởng được à.

ĐEN, màu đen của đời người cũng là vòng vạch chót để ta trở lại tuần hoàn của màu TRẮNG. Lúc này, ta ko còn biết ta là ai đâu, ta đã về với đất đá cát bụi. Ta ngủ một giấc hơi bị dài, ta ngủ yên dưỡng sức sau một chặng đường vui, buồn của đời người, chờ ngày được quay về với màu TRẮNG tinh khôi.

Trước đây Lu có viết một bài về xuất xứ của MÀU SẮC nì –> http://lusanjose.blogspot.com/2009/09/sac-mau.html

Lời bàn của Huy Minh về màu sắc

Tác giả Huy Minh

Ánh sáng, hình ảnh, màu sắc,… được tái tạo trong bộ não người và được lưu trữ (nén) kiểu gì mà gọn vậy không biết (nếu theo kiểu thông thường như của hard disk thì không biết cần bao nhiêu tetabyte cho đủ).

Các nhà khoa học nghiên cứu cánh của loài bướm thấy rằng màu sắc sặc sỡ chỉ phụ thuộc vào “cấu trúc” của cánh bướm là chính. Nhiều loài động vật không cảm nhận được màu sắc (giống như người mù màu) – chỉ nhận được màu đơn sắc.

HM vừa đọc lại cuốn “Chúng ta thoát thai từ đâu” của E-rơ-nơ Mun-đa-sép người Nga, ông cho biết kích thước giác mạc của mỗi người đều bằng nhau và không thay đổi từ bé cho đến già. Khi nói chuyện, nếu nhìn vào mắt nhau lượng thông tin được truyền tải sẽ tăng lên gấp bội.

Phẫu thuật mắt cho thấy, các tế bào đáy mắt có nhiệm vụ tái tạo hình ảnh chủ yếu gồm 2 loại” hình “nón” và hình “que”, HM chợt nhớ tới Ngài Chử Đồng Tử và Tiên Dung, sau khi tu hành đắc đạo, chỉ dùng chiếc nón và cây gậy 2 cụ đã làm phép để tạo nên những lâu đài nguy nga tráng lệ, nhà cửa thành quách, binh lính,… huyên náo cả một góc trời (Sự tích Đầm nhất dạ trạch).

Việc này, Lão Tử cũng nói “Nhất âm, nhất dương chi vị đạo”.

Do đó, cụ Hinh nêu “màu sắc chỉ là sự cắt nghĩa rất hạn chế của tinh thần về các tần số của sóng ánh sáng” là hoàn toàn có thể được giải thích bằng cả vật lý hiện đại (vật lý lượng tử) và tri thức văn hoá phương Đông. Về vật lý, các quang tử từ vật phát sáng tác động vào những tế bào đáy mắt, tại đây chúng được “số hoá” và cái gọi là màu sắc, hình ảnh được tái tạo trong não người, vật.

Không phải không có lý khi phái Duy thức trong Phật giáo phát biểu “tất cả đều là thức”, mọi sự vật, hiện tượng thật mà ảo, ảo mà thật, sắc sắc không không!.

Nói gì thì nói, tinh thần có vai trò tối quan trọng, tinh thần quyết định và tạo nên cái gọi là vật chất, trong mọi sự vật, hiện tượng chúng ta đều thấy những tiến trình xử lý thông tin, dữ liệu, trạng thái,… hoạt động giống như những “phần mềm” tin học , đều đặn, chính xác. Và rõ ràng rằng, Thượng Đế chính là Nhà Lập trình vĩ đại nhất!.

Vô chiêu thắng hữu chiêu

Thày NGÔ QUANG HƯNG hôm trước giảng bài kinh đã tuyệt hay lại rất dài rộng, làm một số bạn của Cụ Hinh người Cuba mải nghe bài đến say nắng xỉu té trên quảng trường à.

Vậy các bạn chuẩn bị sẵn một chai sữa có đầu ti, cho đủ sức đọc và suy ngẫm bài kinh của thày NQH nha.

Các mẩu chuyện dưới đây nói về cùng một ý, trả lời cùng một câu hỏi — thế nào là hiểu?

Độc cô cửu kiếm rắc rối phức tạp, thông minh như Lệnh Hồ Xung mà học mãi mới được vài thức. Vậy mà đến tuyệt đỉnh thì gã chẳng nhớ thức nào. Trương Tam Phong dạy Trương Vô Kỵ Thái Cực Quyền/Kiếm. Dạy xong chiêu nào lại hỏi “con đã quên chưa”? Tiêu Phong loạn đả Tụ Hiền Trang chỉ cần dùng mấy đường Thái Tổ Trường Quyền ai cũng biết.
Quyển blink của Gladwell kể lại đầy rẫy những chuyện mà quyết định trực quan trong tích tắc của một cá nhân dày công rèn luyện là các quyết định đúng đắn và hữu lý đến kinh ngạc.
Trong bài “mã hóa tri thức như thế nào“, tôi đã viết rằng khi ta thật sự hiểu một môn học thì trong đầu tôi có một mô hình tái sinh cần cực ít dữ liệu vẫn có thể tái tạo lại nền tảng môn học. Ngoài ra, ta có thể trình bày lại các ý tưởng của môn học một cách rất ngẫu hứng, không cần theo một “giáo trình” xắp sẵn nào cả.
Tôi học bơi từ năm lớp 5 ở hồ CLB Lao Động (Xẹc cũ). Tôi bơi được cả 4 kiểu ếch, sải, bướm, ngửa. Ngoại trừ bơi ếch còn tương đối, tôi biết rằng 3 kiểu còn lại tôi chỉ biết hình thức mà không hiểu nội dung — bằng chứng cụ thể nhất là tôi thấy mình bơi rất tốn sức mà lại không hiệu quả. Ví dụ: dân bơi chuyên nghiệp bơi sải trung bình cần 30 sải tay (nghĩa là mỗi tay quạt 15 cái) là bơi được 50 mét, rất nhẹ nhàng và hiệu quả. Mỗi sải tay họ bơi được gần 2 mét!
Hai tháng vừa qua, tôi đi tìm hiểu thêm để tìm cách tăng hiệu suất bơi sải của mình. Tôi biết hết các kỹ thuật cơ bản của bơi sải: (a) giữ người thẳng tròng trành như một chiếc thuyền dài (b) thở hai bên (nhịp lẻ) và thở dùng cái rãnh nước do đầu tạo ra khi lướt trên mặt nước, (c) khi quạt tay thì có 4 bước là vươn tới, bẻ ngang, kéo, và đẩy, cùng với giữ tay sát người, (d) đá chân thì phải thẳng và có 4 kiểu nhịp chính: 2, 4, 6-nhịp, và 2-nhịp xéo. Bạn xem thử đoạn video clip dưới đây để biết tôi nói gì:

(Bill Kirby là một nhà vô định Olympic)

Tôi cố gắng tập hơn một tháng qua và đã giảm được tổng số sải tay trên 50 mét từ 70 sải xuống còn 48 sải, một tiến bộ lớn và tôi rất vui! (Vui không kém gì viết được một bài báo hay!) Thế nhưng tôi vẫn thấy mình biết bơi sải hình thức hơn là hiểu nội dung. Khi bơi vẫn còn phải nhớ các “chiêu” a, b, c, d ở trên. Muốn bơi thật hiệu quả thì phải “cảm” được cơ thể mình và giao tiếp của nó với nước. Bạn muốn xem dân chuyên nghiệp bơi “vô chiêu” không? Hãy xem Alex Popov — khủng hoảng luôn

(Để ý cú bơi sải thở đằng trước.)

Trong quyển Surely you are joking, Mr. Feynman, Richard Feynman kể lại chuyện ông đi Brazil hồi thập niên 50, thấy học sinh Brazil đọc sách Vật Lý nhiều, làm bài kiểm tra rất tốt, nhưng lại khám phá ra rằng họ chẳng hiểu gì về Vật Lý cả. Cuối chuyến đi, Feynman có cơ hội giải thích cho các nhà Vật Lý Brazil tại sao ông lại nghĩ thế, và làm thế nào để cải thiện sách giáo khoa Vật Lý. Tôi trích ra đây vài đoạn trong chương “O Americano, Outra Vez!” (đoạn tôi trích hơi dài, nhưng tôi rất thích vì rất giống tình trạng học tập ở Việt Nam khi tôi còn đi học — các bạn chịu khó đọc)
The lecture hall was full. I started out by defining science as an understanding of the behavior of nature. Then I asked, “What is a good reason for teaching science? Of course, no country can consider itself civilized unless . . . yak, yak, yak.” They were all sitting there nodding, because I know that’s the way they think.

Then I say, “That, of course, is absurd, because why should we feel we have to keep up with another country? We have to do it for a good reason, a sensible reason; not just because other countries do.” Then I talked about the utility of science, and its contribution to the improvement of the human condition, and all that – I really teased them a little bit.

Then I say, “The main purpose of my talk is to demonstrate to you that no science is being taught in Brazil!”

I can see them stir, thinking, “What? No science? This is absolutely crazy! We have all these classes.”

So I tell them that one of the first things to strike me when I came to Brazil was to see elementary school kids in bookstores, buying physics books. There are so many kids learning physics in Brazil, beginning much earlier than kids do in the United States, that it’s amazing you don’t find many physicists in Brazil – why is that? So many kids are working so hard, and nothing comes of it.

Then I gave the analogy of a Greek scholar who loves the Greek language, who knows that in his own country there aren’t many children studying Greek. But he comes to another country, where he is delighted to find everybody studying Greek – even the smaller kids in the elementary schools. He goes to the examination of a student who is coming to get his degree in Greek, and asks him, “What were Socrates’ ideas on the relationship between Truth and Beauty?” – and the student can’t answer. Then he asks the student, What did Socrates say to Plato in the Third Symposium?” the student lights up and goes, “Brrrrrrrrr-up” – he tells you everything, word for word, that Socrates said, in beautiful Greek.

But what Socrates was talking about in the Third Symposium was the relationship between Truth and Beauty!

What this Greek scholar discovers is, the students in another country learn Greek by first learning to pronounce the letters, then the words, and then sentences and paragraphs. They can recite, word for word, what Socrates said, without realizing that those Greek words actually mean something. To the student they are all artificial sounds. Nobody has ever translated them into words the students can understand.

I said, “That’s how it looks to me, when I see you teaching the kids ‘science’ here in Brazil.” (Big blast, right?)

Then I held up the elementary physics textbook they were using. “There are no experimental results mentioned anywhere in this book, except in one place where there is a ball, rolling down an inclined plane, in which it says how far the ball got after one second, two seconds, three seconds, and so on. The numbers have ‘errors’ in them – that is, if you look at them, you think you’re looking at experimental results, because the numbers are a little above, or a little below, the theoretical values. The book even talks about having to correct the experimental errors – very fine. The trouble is, when you calculate the value of the acceleration constant from these values, you get the right answer. But a ball rolling down an inclined plane, if it is actually done, has an inertia to get it to turn, and will, if you do the experiment, produce five-sevenths of the right answer, because of the extra energy needed to go into the rotation of the ball. Therefore this single example of experimental ‘results’ is obtained from a fake experiment. Nobody had rolled such a ball, or they would never have gotten those results!

“I have discovered something else,” I continued. “By flipping the pages at random, and putting my finger in and reading the sentences on that page, I can show you what’s the matter – how it’s not science, but memorizing, in every circumstance. Therefore I am brave enough to flip through the pages now, in front of this audience, to put my finger in, to read, and to show you.”

So I did it. Brrrrrrrup – I stuck my finger in, and I started to read: “Triboluminescence. Triboluminescence is the light emitted when crystals are crushed..

I said, “And there, have you got science? No! You have only told what a word means in terms of other words. You haven’t told anything about nature-what crystals produce light when you crush them, why they produce light. Did you see any student go home and try it? He can’t.

“But if, instead, you were to write, ‘When you take a lump of sugar and crush it with a pair of pliers in the dark, you can see a bluish flash. Some other crystals do that too. Nobody knows why. The phenomenon is called “triboluminescence.”‘ Then someone will go home and try it. Then there’s an experience of nature.” I used that example to show them, but it didn’t make any difference where I would have put my finger in the book; it was like that everywhere.

Finally, I said that I couldn’t see how anyone could he educated by this self-propagating system in which people pass exams, and teach others to pass exams, but nobody knows anything. “However,” I said, “I must be wrong. There were two students in my class who did very well, and one of the physicists I know was educated entirely in Brazil. Thus, it must be possible for some people to work their way through the system, had as it is.”

Well, after I gave the talk, the head of the science education department got up and said, “Mr. Feynman has told us some things that are very hard for us to hear, but it appears to he that he really loves science, and is sincere in his criticism. Therefore, I think we should listen to him. I came here knowing we have some sickness in our system of education; what I have learned is that we have a cancer!” – and he sat down. That gave other people the freedom to speak out, and there was a big excitement. Everybody was getting up and making suggestions. The students got some committee together to mimeograph the lectures in advance, and they got other committees organized to do this and that.

Then something happened which was totally unexpected for me. One of the students got up and said, “I’m one of the two students whom Mr. Feynman referred to at the end of his talk. I was not educated in Brazil; I was educated in Germany, and I’ve just come to Brazil this year.”

The other student who had done well in class had a similar thing to say. And the professor I had mentioned got up and said, “I was educated here in Brazil during the war, when, fortunately, all of the professors had left the university, so I learned everything by reading alone. Therefore I was not really educated under the Brazilian system.”

I didn’t expect that. I knew the system was bad, but 100 percent – it was terrible!

Điều mà Feynman muốn nói cũng chính là điều mà Phong Thanh Dương và Trương Tam Phong dạy bảo: chiêu thức chỉ là hình thức, là các từ mô tả các khái niệm (sóng, hạt, nhiệt, năng lượng), v.v. Biết chiêu thức là chỉ biết cái hình thức mà không biết nội dung. Một học sinh thông minh có thể thao tác cái hình thức (công thức, ký hiệu, tên gọi) để làm bài kiểm tra cho tốt, nhưng điều đó không nhất thiết cho thấy là học sinh nọ thật sự hiểu môn học. Feynman viết một câu thật chí lý: “tôi không thể hiểu được một hệ thống giáo dục khi nó chỉ là một hệ thống tự lan truyền, trong đó người ta thi cử, và dạy học trò mình thi cử“.

Viết đến đây tôi lại nhớ Tú Xương:

Tập tễnh người đi tớ cũng đi,
Cũng lều cũng chõng cũng vào thi.
Tiễn chân, cô mất hai đồng chẵn,
Sờ bụng: thầy không một chữ gì!

Lộc nước còn mong thêm giải ngạch
Phúc nhà nay được sạch trường qui.
Ba kì trọn vẹn thêm kì nữa,
Ú ớ u ơ ngọn bút chì.

Bà xã tôi đọc được đoạn bình văn sau đây (xin phép không trích nguồn), bạn đọc xong sẽ hiểu thế nào là “có hình dạng mà thiếu nội dung”:
Những câu văn của Nguyễn Nguyên Phước rất có thể trở thành đích ngắm cho các nhà ngôn ngữ học purist, nhưng mặt khác, chúng đang chứng minh rằng ngôn ngữ rất không có khuôn mẫu, và không có tính kế thừa nhất định. Và đang thay đổi rất nhanh. Có lẽ đã đến lúc tiếng Việt được cung cấp những khả năng diễn đạt mới mẻ, điều mà ngôn ngữ nào cũng xứng đáng được hưởng.

Sáng tạo


Bạn Uyeen tuy không phải là người phát ngôn của cái vụ nào cả, nhưng khó vụ nào lại thoát được lời bàn của bạn Uyeen.

Cụ Hinh không có cái tài xem tivi như cụ Ty, nên cứ xem Uyeen bàn là cũng biết ra rằng trái đất vẫn còn quay.

Hôm qua, bật tivi lên nghe, hihi, máy móc lâu quá không xài dễ ẩm mốc có khi hư. Ta ít coi tivi mà nếu có là nghe tivi vì nhìn thấy mấy cái mặt trên tivi nói tùm tum tà la hỏng biết có trúng trật đâu không mà lại láng e không hề thấy ngượng làm ta phát ớn nên hỏng muốn nhìn. Với lại tay chân ta không yên, cứ phải làm cái gì đó ủi đồ, may đồ, lau nhà, dọn bàn ghế… trong lúc nghe tivi, vì ngồi không ngứa chân ngứa tay. Nghe là bây giờ trẻ con thích cái gì là mua cái đó, không phải làm nên người ta cho rằng không sáng tạo, nhưng không phải như vậy, có học sinh làm mô hình Khuê Văn Các từ giấy là sự sáng tạo. Cười không nổi. Mấy cái đó sao lại gọi là sự sáng tạo nhỉ. Đành rằng học trò làm được như vậy rất đáng khen ngợi nhưng không thể cho rằng đó là sự sáng tạo. Ta thấy người ta lạm dụng từ sáng tạo ghê. Đi đâu cũng thấy sáng tạo, lúc nào cũng thấy sáng tạo. Nói rõ ra là sự học hỏi hay bắt chước còn dễ lọt tai hơn. Người nói thì không biết, còn người biết thì không được nói hay không dám nói. Khi mà nhìn nhận như vậy thì thôi rồi, xã hội loài người chắc thành xã hội loài khỉ mất. Nếu như Mỹ tạo ra Ipod thì TQ tạo ra mấy cái na ná như vậy, có thêm mấy tính năng gì đó thì gọi là sự sáng tạo chăng? Đừng có nhìn thấy TQ tạo ra nhiều thứ từ những cái na ná của Ây, Mỹ mà cho rằng TQ sáng tạo nhiều. Đó chỉ là sự bắt chước, haha. Có cái bắt chước nguyên xi, có cái bắt chước cái này 1 chút, cái kia 1 chút. Dù ntn đi nữa cũng là sự bắt chước. Xứ nọ thấy vậy tưởng như vậy là hay, lại bắt chước cái thói bắt chước của người ta. Rồi tự rung đùi phấn khởi ôi sao mà ta thông minh sáng tạo ghê, hehe.

Đi đâu cho thiếp theo cùng…

Cả cái xe nhuộm đỏ hồng, người và tóc tai cũng vậy. Lấy mù soa ngoáy mũi, đỏ lòm cả mù soa.

Đấy là những ngày tháng rong ruổi những bản làng, lâm trường sâu xa ở Tây Nguyên. Mỗi sáng ngủ dậy rệp no máu đậu đầy đỉnh màn.

Rồi cũng đến ngày mấy anh em khảo cứu dân tộc học ngậm ngùi từ biệt bà con, biết có bao giờ gặp lại nhau đây. Chiếc xe khổ hạnh lại lao về Đắc Nông, rồi Ban Mê, rồi đèo rồi núi…, đến cái lúc suýt bay thẳng ra biển ngọc quê nhà!

Và càfê Nha Trang tuyệt vời rồi đây, làm đắm lòng Cụ Hinh đang mải ngắm hoài các tiên nữ ướt trần váy mỏng từ dưới biển hiện lên để thả mình vào những chiếc ghế mây bên cạnh.

Mấy chục năm rồi có lẻ, những kí ức này đã ngủ sâu say… Trời đánh, Đàm Hà Phú lại làm sủi lên mặt tách càfê hết thảy những con sóng Nha Trang dội về… Mà xa thẳm hơn rất nhiều, những con sóng kì bí của đời người …

“Đi đâu cho thiếp theo cùng

Đói, no thiếp chịu, lạnh lùng thiếp cam

Ví dầu tình có dở dang

Thì cho thiếp gọi đò ngang thiếp dzìa…”

Bạn bè, đồng nghiệp là phụ nữ, có nhiều người đã “gọi đò ngang” rồi, tôi cũng ngại bàn chuyện này, e là không phải với họ, nên tôi chỉ nói chuyện tôi và riêng để nịnh vợ tôi mà thôi, không có ý gì khác.

“Đi đâu cho thiếp theo cùng..”

Vợ tôi hay ru con bằng câu ca dao trên, giọng ru nam bộ của nàng trong đêm vắng luôn làm tôi thương cảm, luôn gợi cho tôi hình ảnh một người con gái quê, tay cắp chiếc nón tay bồng con ra đứng nơi bến nước, nước mắt ngắn dài…Tôi luôn nghĩ rằng mình sẽ không bao giờ để vợ mình lâm vào cảnh ấy.

Nói vậy là tôi nói dối đấy, vì tôi tệ lắm, vì nếu ở với tôi là một người phụ nữ khác thì cảnh “gọi đò ngang” chắc đã xảy ra từ năm đầu tiên. Cho nên người biết vợ chồng tôi sẽ không cười khi thấy tôi nịnh vợ, sẽ tin rằng vợ tôi, bằng sự hy sinh của nàng, xứng đáng nhiều hơn thế.

Tôi nhiều tính xấu, tôi vẫn tự nhận mình là thú tính nhiều hơn nhân tính: ngang tàng, nóng nảy, liều lĩnh… lại ưa chu du kết bạn, ưa rượu chè say sưa đây đó…nếu bạn là một cô gái đương hai mươi xuân sắc, liệu bạn có dám nói với một kẻ như tôi: ““Đi đâu cho thiếp theo cùng..” không?

Lấy nhau, không nhà cửa, không tương lai, tôi chỉ có một chiếc xe City nghĩa địa và hai bộ đồ, tôi đi làm một bữa nhậu một bữa, nàng cũng không nói gì. Đi nhậu thì nàng đi theo, ngồi kế bên, gắp mồi, rót rượu. Lâu lâu hứng chí thì lại bỏ nhà lang thang đây đó, chỉ hai vợ chồng, tiền bạc không có thì mượn, đi chơi xong về tính tiếp.

Nàng đi làm, thu nhập của nàng thường dùng để lo cho gia đình, thu nhập của tôi dùng để tôi ăn nhậu, để tôi giao du đàn đúm bạn bè, từ nghệ sĩ đến giang hồ, nhiều khi thâu đêm suốt sáng. Nàng lúc nào cũng vui vẻ, nàng còn giúp nuôi đứa em trai tôi học đại học, nàng giúp ba mẹ tôi. Nàng không mua sắm gì cho bản thân ngoài những trang phục rẻ tiền nhưng rất khéo chọn. Nàng vẫn theo tôi đi nhậu, đi chơi giang hồ đây đó, vẫn ngồi lặng lẽ mỉm cười bên cạnh tôi, dìu tôi về nhà trong bước thấp bước cao, vẫn không hề thắc mắc tiền lương của tôi đi đâu, mặc dù nàng biết tôi làm ra rất nhiều tiền.

Năm đầu tiên tôi ra làm ăn riêng, tôi bị người ta phản. Tôi đau đớn tưởng như quị ngã. Nàng đứng ra lo mọi việc, thay mặt tôi đàm phán, kiện tụng, sắp xếp lại công việc. Rồi nàng lại đưa hết tiền dành dụm cho tôi tiếp tục gầy dựng lại. Tôi lại tiếp tục thất bại, nàng vẫn cười, bảo vậy thì cầm nhà chơi tiếp. Tôi đem cầm căn nhà, tài sản duy nhất có giá trị của hai vợ chồng, và như các bạn cũng biết, lại tiếp tục thất bại. Nàng vẫn đi làm, nàng khuyên tôi nên đi câu, đi chu du giang hồ đây đó cho nguôi ngoai, tiền bạc để nàng tính, thì tôi đi.

Chơi chừng vài bữa chán chê rồi, bạn bè cũng đủ rồi, ngẫm nghĩ mọi thứ thật thấu đáo rồi, tôi quay lại bắt tay làm lại từ đầu. Nàng bảo: Còn miếng đất trả góp chưa xong, bán đi chơi cú chót. Ừ. Lần này thì tôi không để nàng thất vọng nữa.

Bây giờ cũng chưa qua thời khắc khó khăn, tôi vẫn loay hoay, vật lộn với công việc mỗi ngày. Nhưng tôi không ngại gì, vì tôi luôn tin rằng nếu tôi có thất bại lần nữa, bàn tay nhỏ bé của nàng sẽ nắm lấy tay tôi, nàng sẽ vẫn mỉm cười và nói ““Đi đâu cho thiếp theo cùng..”

Tuy nhiên, xin nhấn mạnh là tuy nhiên, mặc dù tôi có nhiều tính xấu, mặc dù tôi đã sống bạt mạng như thế, nhưng tôi chưa từng nặng lời với nàng, tôi chưa từng bớt yêu nàng hơn kể từ cái ngày định mệnh cho tôi gặp nàng cách đây mười sáu năm, tôi chưa từng ngó thấy một người khác giới nào đủ duyên dáng và đáng yêu hơn nàng trên trái đất này. Cho nên, tôi vẫn thường hay nói với nàng, rằng trên đời này, ngoại trừ cái chết của tôi, tôi sẽ không làm gì để nàng buồn, sẽ không để nàng phải “gọi đò ngang…”

Theo dõi

Get every new post delivered to your Inbox.

Join 97 other followers