RSS Feed

Tag Archives: học nhạc

Trước khi buộc người, ngó lại mình xem sao

Có lúc nào bạn thấy luận tranh là chuyện phức tạp quá chăng?

Mang bài này ra đánh thật tự do như một chuyến du lịch Sao Hỏa vậy.

Và cũng là cách tự nhắc mình đừng ham hố buộc tội ai.

“Before accuse me” là một bản blues 12 khuôn nhịp cổ điển của Bo Diddley trong những năm 50 của thế kỉ trước. Tất cả các bài blues cổ điển 12 khuôn đều có cùng một cấu trúc. Giống như một điệu dân ca Nam Bộ, giống như thơ lục bát. Dễ và khó là một. Nhưng tiết tấu thì phải chọn một kiểu trước cho mình.

Ai cũng chơi được. Tự ghi cho mình 12 khuôn trống – bass, rồi cho chạy vòng tự động, “loop”.

Cầm lấy đàn, và tự do trong 12 khuôn đó.

Đó là mấy phút rảnh hôm trước à, mở to volume nha ;-).

Học nhạc cùng Cụ Hinh – Bài 14: chạy rải hợp âm dọc cần đàn (tiếp)

<- Bài 13

Ngày đầu năm, Cụ Hinh nghĩ bụng, giản dị nhất là ta lôi cái gì ra cùng học với nhau. Không biết bạn bè có thấy thế là nên không… ;-)

Quay lại bài 13, ta tập chạy xuôi ngược ba nốt A C# E này của La trưởng từ điểm đầu trên cần đàn, nốt đầu là nốt La ở phím thứ năm của dây “E” (Mi trầm), đến nốt cuối là Mi ở phím thứ 12 của dây “e” (Mi cao).

e —————–|—————9-|–12–9———-|——————–|
B —————–|———-10—–|———10——|——————–|
G —————–|——-9———|————-9—|———————|
G —————–|–11————-|—————–|-11—————–|
A —–4—-7–12–|—————-|——————|—-12—-7—-4–|
E –5————–|—————–|——————|——————–|

Bây giờ bấm ngón thế nào tay trái.

Kí hiệu:
t : ngón trỏ
g: ngón giữa
n: ngón nhẫn
u: ngón út

Cách bấm ngón cổ điển, kiểu “Tây ban nha”, là chọn một vị trí trên cần đàn và rồi các ngón t, g, n, u lần lượt phụ trách các phím tiếp theo của cần đàn.

Với vị trí nốt La của giọng La trưởng trên phím thứ 5 của dây Mì thấp (E), bạn hãy nên lấy ngón “g” làm chuẩn. Điều này xác đáng cho tất cả các hợp âm trưởng.

Ta định nghĩa nốt La ở phím thứ 5 của dây Mi cao (e) là A5. Vậy A4 ở đây là nốt thứ 12 trên dây La (A), và nốt A3 là nốt thứ 5 trên dây Mì thấp (E).

e ———————-|—————9t–|–12u–9t———–|————————-|
B ———————-|———-10g—–|————10u——|————————-|
G ———————-|——-9t———-|—————-9t—|————————–|
G ———————-|–11n————-|———————-|-11n——————–|
A —–4t—-7u–12u–|——————-|———————-|——12u–7u—-4t—-|
E –5g——————|——————-|———————-|————————-|

Mở rộng 1: Bạn hãy thừ tìm ra một con đường khác con đường chúng ta đã chạy từ điểm đầu, nốt A3 ở phím thứ năm của dây “E” (Mi trầm), đến điểm cuối, nốt Mi ở phím thứ 12 của dây “e” (Mi cao).

Mở rộng 2: Nếu bạn chơi rải hợp âm Sol trưởng, thì bạn sẽ tấn công nốt G3 ở vị trí thứ 3 trên dây (E) bằng ngón “t”.

Học nhạc cùng Cụ Hinh – Bài 12 : chơi guitar trên hai dây kề sát

Hãy lấy bất kì một bài nhạc nào.

Và chơi chỉ trên hai dây kề sát nhau.

Đây là một cách bắt buộc ta phải học luyện các nốt trên toàn thể cần đàn, cùng các cách bổ sung cho nhau giữa các nốt của hai dây kề sát.

Và cùng với đó ta phát triển các nốt của cùng một hợp âm, ví dụ các nốt cách nhau quãng ba, quãng sáu như Do Mi, Do La.

Cũng có thể sử dụng một dây buông, và chơi nốt trên dây kia.

Hoặc phát triển các kĩ thuật trên hai dây như đánh đồng thời, đánh từ dây nọ sang dây kia theo hai chiều lên hoặc xuống…

Không vội vàng nhiều nốt, mà đúng nhịp điệu và hợp âm của bài.

Đọc tên nốt trong khi đánh, và hát cùng thì càng tốt.

Thế nha.

Học nhạc cùng Cụ Hinh : Bài 11 – đập nhịp bằng hai chân

Nhiều bạn vặn Cụ Hinh “hà vì cớ sao cứ phải đập nhịp bằng hai chân?”

Khi đập nhịp một chân, ta cố gắng kiểm soát “tempo”, đơn vị thời gian trong bài nhạc. Thường thể hiện bằng một nốt đen. Đầu bản nhạc có thể viết rõ 1 đen = 60 chẳng hạn, tức là độ dài 1 nốt đen bằng 60 đập/ phút, hay đúng bằng 1 giây.

Nhắc lại các kí hiệu.

1 tròn = 2 trắng = 4 đen = 8 móc đơn = 16 móc kép. Tương tự cho các dấu nghỉ.

Nếu bài nhạc là nhịp 3/4, lấy một nốt tròn chia cho mẫu số ta có đơn vị là 1 đen. Một khuôn nhạc được đại diện bởi tử số, vậy sẽ gồm 3 đơn vị đen trong trường hợp này.

Nếu nhịp 12/8 thì mỗi đơn vị thời gian sẽ được biểu diễn bằng một móc đơn, và một khuôn nhạc phải chứa đủ 12 đơn vị mócđơn. Cũng có thể đọc cụm lại là 4 cụm đen-mócđơn hoặc 4 chùm-3-mócđơn…

Vấn đề là nếu bạn đập nhịp bằng một chân, thường đến một lúc bạn sẽ không biết mình đang ở đâu trong bản nhạc. Chuyện thấy cây, không thấy rừng. Tất nhiên một khi bạn đã thành siêu thủ thì nhịp ở trong bạn, khỏi phải đập chân cho hỏng đầu gối.

Tiếp đó, ta chia bản nhạc ra.

Ví dụ một bản blues cổ điển thường là 12 khuôn nhịp.

12 khuôn này chia làm 3 câu, 3*4=12.

Mỗi câu này gồm 4 khuôn nhịp, lại được chia hai ra thành 2*2.

Hai khuôn đầu thường là để hát, hai khuôn sau là giành cho tiếng đàn solo để đáp lời lại.

| hát | hát| đàn | đàn |

| hát | hát| đàn | đàn |

| hát | hát| đàn | đàn |

Vậy nếu đập hai chân phải, trái, bạn sẽ có cơ kiểm soát được toàn bộ bản nhạc, luôn biết mình đang ở đâu.

Hơn thế nữa, bạn đã thấy hoặc sẽ thấy, bản nhạc tự nhiên thành nhạc nổi trong không gian tâm thức.

Một thế giới hoàn toàn khác mở ra cho ta.

Có điều, phải hành động!

Chữ nghĩa


Leobio

Cụ Hinh không khéo bị cụ Khổng Tử lừa: Danh (bất) chính ngôn (bất) thuận.
Vì ở xứ Đoài cụ Goethe lại nói một câu: “Name ist Schall und Rauch.” Cái tên thì có ý nghĩa gì đâu?
Dù sao cũng thông cảm được; ví dụ thày THT lúc nhỏ bị gọi là “trâu bò” thay vì “châu báu” thế mà thày nhớ dai đến giờ.

Leobio động đến vấn đề rất thú vị.

Chữ “danh” mà Khổng Khâu dùng là để nói đến cái thân phận, chức tước trong cái tôn ti trật tự. Ví dụ Cụ Hinh chưa là người có vai vế gì thì nói chi người ta cũng lắc đầu được, không khéo còn phạt gậy cho.

Ông Khổng Khâu là nhà chính trị học hơn là nhà triết học. Cụ Hinh lấy làm tiếc như vậy.

Khổng Khâu là bạn Cụ Hinh, biết nhau rồi, không giận nhau đâu.
;-)

Ngoài ra phải phân biệt khái niệm với tên gọi khái của khái niệm.
Nếu không tất cả sẽ là hư vô.

Nay tay kèn saxo bảo ta hãy chạy rải vòng 4 khổ nhạc với các hợp âm :
| : Dm7 | G7 | CM7 | CM7 : |
( |Re mineur 7| Sol 7 | Do majeur 7| Do majeur 7|)

thì tất cả phải chính chuẩn, nếu ta sai một nốt, hoặc lỡ một nhịp, thì ta sẽ bị đuổi ra khỏi orchestre ngay đấy nha, vì chàng ta muốn chơi ngẫu hứng trên cái vòng này.

Hay nói đến nốt La4 ( còn kí hiệu là A4, nốt La ở chính giữa bàn phím đàn piano) thì nó phải được chỉnh âm là 440 Hz về vật lý, nghĩa là sóng âm rung 440 lần trong một giây đồng hồ.

Chữ với nghĩa, phải đi với nhau thôi.

P.S.
Leobio đừng giận Cụ Hinh nghen. Đây là nhắn chung, mà cũng cần thảo luận tiếp.

Cụ Chu gẫu chuyện âm nhạc

Hôm sau Cụ Chu lại rủ Cụ Hinh tán chuyện bên sông.

Cụ Hinh bảo Cụ Chu.

- Cụ đứng tuổi, đứng sản nghiệp rồi, còn mỗi thời gian rảnh và niềm vui trước mắt. Tỉ dụ Cụ bỏ tiền dựng một chỗ chơi, trong khuôn viên có studio, trong studio có salon, có một sân khấu nhỏ với hệ thống âm thanh và đàn, trống đặt sẵn. Rồi rủ bạn rủ thày đến chơi nhạc học nhạc, liệu có phải vui đời thêm không?

- Cụ Hinh à, tiền thì tôi không thiếu.

Nhưng âm nhạc thì đi xem hay mua DVD về coi, vừa chất lượng, vừa rẻ tiền, lại vừa nhanh.

Còn dựng rạp thì khó gì, nhưng tôi đâu biết chơi?

Mà dẫu có biết chơi thì ở xứ ta cũng chẳng rủ được ai chơi đâu!

Với người ta thì Karaoke là nhòe rồi.

Vài anh em chơi chưa đến đâu đã nhăm nhăm tính tiền công chơi rồi, khổ lắm!

Nhưng ý Cụ hay đó, tôi sẽ dựng rạp kinh doanh cho họ đến ăn nhậu và Karaoke!

Thẩm mỹ và tự do (III)

Hôm trước vui với chúng bạn, Cụ Hinh hứng lên làm vài bài blues cho thỏa cơn ghiền.

Lúc ra chuyện trò góc sân, Cụ Hinh mới té ra là mình đang chuyện với một bậc thày nhạc blues!

- Rất hay được chuyện với Cụ Hinh! Mà Cụ cũng say sưa nhạc blues nhỉ, thật tuyệt vời!

- Thôi à, Thày nói thật đi, Cụ Hinh nên học tiếp cái gì cho tiến bộ?

- Khó nói Cụ ạ…

Cụ cứ học hỏi, tập tành, công diễn thật nhiều đi…

Nhưng bao giờ Cụ chơi được “CụHinh’s Blues” thì mới là blues thật.

Lúc ấy Cụ mới ra khỏi được cái ngón tay của Cụ Phật nhà ta.

- Hay quá! Thày cho rõ thêm tí chút đi.

- Cái “đúng” chỉ nằm trong nền tảng của thẩm mỹ, như ngữ pháp trong ngôn ngữ.
Cũng như khi Cụ nói năng, bao giờ Cụ không đánh vần lại lời hay ý của người khác, Cụ mới bắt đầu có tự do, và rất có thể, bắt đầu có chân trời thẩm mỹ mới.

Thôi, tôi lại chích chòe rồi! Nào Cụ Hinh, ta nâng cốc cho niềm vui gặp nhau này!

Học nhạc cùng Cụ Hinh – Bài 9 : hợp âm 3 nốt

Thày NQH đi chơi về tỉnh như sáo, phê bình đâu ra đấy rất chuẩn! Quả là lớp trưởng, mà Cụ Hinh chỉ là lớp viên thôi!

Cách kí hiệu về các quãng kiểu Mỹ rất hay, mX cho mineur (thứ), Mx cho Majeur (trưởng), xin tiếp thu và ứng dụng ngay.

Thày nói “hợp âm giảm (diminished chords) như Bdim có quãng 3 thứ”. Đúng thế rồi! Phải sửa lại thôi, ngay trong bài này.

Nhân tiện đây nhắc nhau thế này:

Hợp âm “dim” : cứ chồng 2 quãng ba thứ (1.5 ton , hay ba phím guitar) lên nhau, m2 + m2. Ta có C Eb Gb.

Thêm nữa, một quãng 5 giảm (= 2 lần m2) chính là một “triton” TT, tức 3 ton hay 6 phím guitar!

TT là quãng gây căng thẳng xung đột cao nhất, lúc nào muốn “sinh sự” thì chơi vào nhé, ví dụ C và Gb. 2 lần TT làm thành một quãng 8 “octave”, quay trở lại. Ta có C – Gb – C (đồ – sol giáng – đố). Như vậy vòng octave có 2 TT tức 6 ton hay 12 phím guitar!

Do – Sol là quãng 5 đúng P5 (3.5 ton), mà Sol – Đố là quãng 4 đúng P4 (2.5 ton). Vậy thì Đồ- Đố (1 “octave”) chính bằng P5+P4 (3.5+2.5=6 ton). Rất tuyệt vời và dễ nhớ.

Nên cũng cho luôn cái hình thày NQH đã mách vào đây để cả nhà cùng dễ thuộc.

Thật biết ơn Thày NQH!

Cứ đơn giản và thực tế nhé. Ta chơi trò chơi chồng các nốt tự nhiên của một gam : nốt thứ III và nốt thứ V lên nốt thứ I. Ta sẽ có các “hợp âm 3 nốt”, “triade”, của gam này.

Áp dụng lên bảy nốt của gam đô trưởng hoặc đô thứ, ta sẽ có 7 hợp âm mang tên 7 nốt của gam đó.

#

Nhắc lại: kí hiệu các nốt La si đô rê mi fa sol bằng A B C D E F G.

Trong hình :
Hàng trên ứng cho dãy “Đô trưởng”.
Hàng dưới ứng cho dãy “Đô thứ”.

Chú ý 1: khoảng cách giữa nốt thứ I và thứ V gọi là quãng 5 (ví dụ đô-sol).

Nếu khoảng cách quãng 5 là 3.5 “ton” (1 “tông” bằng 2 phím guitar, “đô-rê” là 1 ton, “mi-fa” là 0.5 ton trong giọng Đô trưởng “tự nhiên”) thì gọi “quãng 5 đúng”.

Nếu quãng 5 là 3 “ton” thì là “quãng 5 giảm” (“dim”).

Nếu quãng 5 là 4 “ton” thì là “quãng 5 tăng” (“aug”).

Chú ý 2: khoảng cách giữa nốt thứ I và thứ III gọi là quãng 3 (ví dụ đô-mi).

Nếu quãng 3 là 2 “ton” thì là “quãng 3 trưởng” (ví dụ đô mi trong “đô trưởng tự nhiên”).

Nếu quãng 3 là 1.5 “ton” thì là “quãng 3 thứ” (ví dụ “rê fa trong đô trưởng tự nhiên).

Chú ý 3:
Nếu một “hợp âm 3 nốt I III V” có quãng 3M, P5 tăng thì gọi là hợp âm tăng.

Nếu một “hợp âm 3 nốt I III V” có quãng 3m, P5 giảm thì gọi là hợp âm giảm. P5 giảm chính là TT.

Nếu một “hợp âm 3 nốt I III V” có quãng 5 đúng :
– nếu quãng ba trưởng thì gọi là hợp âm trưởng.
– nếu quãng ba thứ thì gọi là hợp âm thứ.


Từ đó bạn có tên các hợp âm như sau:
. Dãy Đô trưởng :
“Nấc”, “Hợp âm”, “các nốt”, “ký hiệu hợp âm”

I. Đô trưởng, C E G, “C”
II. Rê thứ, D F A,”D-“
III. Mi thứ, M G B, “E-“
IV. Fa trưởng, F A C, “F”
V. Sol trưởng, G B D, “G”
VI. La thứ, A C E, “A”
VII. Si giảm,B, D, F, “Bdim”

. Dãy Đô thứ (các nốt B E A mỗi nốt giảm 0.5 ton, “bemol”, Bb Eb Ab, khoảng cách giữa các nốt tương tự như dãy của dãy A B C D E F G của Đô trưởng) :

“Nấc”, “Hợp âm”, “các nốt”, “ký hiệu hợp âm”

I. Đô thứ, C Eb G, “C-“
II. Rê thứ giảm, D F Ab,”Ddim”
III. Mi giáng trưởng, Mb G Bb, “E” (nếu B thì thành Mi giáng tăng)
IV. Fa thứ, F Ab C, “F”
v. Sol trưởng, G B D, “G” (B thường, thôi bemol)
VI. La giáng trưởng, Ab C Eb, “A”
VII. Si giảm,B, D, F, “Bdim” (B thường, thôi bemol)

Thế đã nhé. Tập tìm các nốt của các hợp âm này trên đàn, và xướng âm lên.

#http://nuocdenchan.files.wordpress.com/2010/04/800px-yb3501_accords3notes_gamme.png

Học nhạc cùng Cụ Hinh – Bài 8 : nốt nhạc và độ dài

Posted on

Hôm nay bạn nào biết rồi thì chịu khó nhịn một chút, chúng ta làm quen và giới thiệu nốt nhạc và độ dài.

Nốt nhạc

Ta có 5 dòng kẻ để thể hiện nốt nhạc. Cái dấu đầu tiên bên trái là khóa SOL, để nói rằng cái nốt ở dòng thứ hai dưới lên là nốt SOL. Tùy theo nhạc cụ trầm bổng mà ta dùng các khóa khác nhau để thể hiện nốt cho thuận tiện, ví dụ phím đàn bass sử dụng khóa FA. Hiện giờ chúng ta chỉ quan tâm tới khóa SOL.

Khi một nốt cao hoặc thấp hơn 5 dòng kẻ này cho phép, ta thêm dòng kẻ phụ nhưng chỉ hạn chế ở nốt đó cho đỡ rối mắt, ví dụ nốt DO bạn thấy ở đây.

Biết được nốt SOL rồi, như đã lần ra cái rốn của tấm thân âm nhạc ngàn vàng, cứ lần dần lên, ta có các nốt LA SI DO … theo nguyên tắc giữa dòng – trên dòng – giữa dòng … Tương tự, cứ lần dần xuống, ta có các nốt FA MI RE …

Vậy là tất cả chúng ta biết đọc nốt nhạc về độ cao.

Độ dài

Từ trái qua phải, độ dài của các kí hiệu giảm dần, mỗi kí hiệu sau có độ dài bằng 1/2 kí hiệu trước đó.

Dòng trên liên quan đến các nốt nhạc, dòng dưới liên quan đến các dấu nghỉ. Sự im lặng hoàn toàn quan trọng như âm thanh trong âm nhạc!

Dấu đầu tiên bên trái, hình vuông = 2 tròn, nay hầu như không dùng nữa. Ta quên đi.

Vậy là các bạn biết độ dài của các nốt và độ dài của các dấu lặng.

Bài tập:
Bây giờ bạn phải tìm được tổng số độ dài của các nốt+các dấu lặng trong một khuôn nhạc 4/4 sao cho chúng luôn luôn bằng 1 tròn (2 trắng, 4 đen, v.v.)!

Khuôn nhạc thứ nhất tính từ khuôn có chữ N.C. ở trên.

#Hình tư liệu : http://fr.wikipedia.org/wiki/Fichier:Notes_de_musique.png

Thư gửi Lucia

Posted on

Tháng Ba 5, 2010 lúc 3:52 chiều | Trả lời chỉnh sửa

Chào cụ Hinh!
Cụ Hinh cũng nghiền Beatles à? Thật thú vi khi biết cụ cũng hay hát “Lucy in the Sky with Diamons”. Hôm nay cụ nói về bài “Is this love” của Bob Marley, Lucia lại thấy có thêm sự trùng hợp nữa. Lucia cũng có nghe mấy bài của BM, thích “Is this love” và “Sun is shining”, nhưng mà chỉ thích một cách cảm tính thôi chứ không hiểu gì về nhạc lí cả. Cố gắng đọc đi đọc lại mấy cái bài học nhạc cùng cụ Hinh mà cũng chẳng hiểu được, thôi đành AQ là sau này Lucia con nhất định sẽ không điếc nhạc mù họa như Lucia mẹ. Hic.
Chắc Lucia ít tuổi hơn cụ Hinh, vậy xưng “cụ” và “em” được không nhỉ?

Cụ Hinh thường bị phụ nữ bắt nạt, đa phần họ cứ xưng chị tỉnh queo! Mà người ta đã xưng thì mình làm sao mà đổi được?

Bây giờ có Lucia, biết đâu hơn tuổi Cụ Hinh thật, đã trót xưng là em rồi, thì cứ vậy đã nhé. Có gì ta thay đổi lại, chậm nhất thì kiếp sau. Có cô Na-Thal cũng gọi Cụ xưng em, nghe như gió mùa thu thì thào qua kẽ lá đã ngả sắc vàng.

Học nhạc, quan trọng nhất là thích, khác gì chuyện Trương Phi đi học Thiền. Cụ Hinh bảo đảm thành công cho các bạn. Thế nào cũng có các bài quay về những cái đơn giản nhất để ai cũng rõ được hết.

Hiện giờ mấy bài này chủ yếu nhằm khơi lên lòng muốn học của bạn bè cái đã. Đừng ai vội lo về kĩ thuật và sợ mấy cái kí hiệu nhé.

Thứ đến, rất quan trọng, là nhắc tất cả chúng ta rằng nhịp điệu quan trọng hơn nốt trong nhạc đương đại. Cái này thì phải cắm đầu mà luyện thôi, kể cả những bạn nào đã là “sừng sỏ” ở xứ Đông đi nữa! Các bạn nhạc xứ Đoài mà còn phải đau đầu, đừng tự huyễn, tự phụ.

Vấn đề nữa không phải là “trình độ về nhịp điệu”, mà là “thẩm mỹ nhịp điệu”. Không luyện nhịp điệu thì mình không nhận ra được cái thẩm mỹ của nó. Luyện nhịp điệu, sau này khi nghe lại các nhạc đương đại mình sẽ thấy ra các vẻ đẹp mà mình chưa từng bao giờ cảm nhận. Hơn thế nữa, các bạn sẽ chơi nhạc được tự do, ngẫu hứng, kể cả sáng tác. Cũng như các bạn xứ Đoài phải luyện chán trong văn hóa xứ Đông thì mới thấy ra được cái ngon của canh rau bí, cà dầm tương.

Cụ Hinh thường viết theo nguyên tắc sau : lấy những cái mình dốt nhưng đang cố cải thiện ra và rủ mọi người cùng tập luyện. Cho nên đừng sợ về “trình độ”.

Ngày nay sách vở, Internet rất sẵn, nên Cụ Hinh tránh viết theo kiểu “khổ lắm…” mà muốn chúng ta để ý đến những gì thật quan trọng. Tại sao dốt như Cụ Hinh mà có thể làm được? Vì ta khai thác sức mạnh chưa từng có của “ấn phẩm internet“. Một cuốn sách rất siêu đẳng thì nó vẫn không có được cái “chức năng đối đáp được”, interactif, của “ấn phẩm internet”. Cái gì chưa rõ các bạn đặt vấn đề được ngay, ta trao đổi và tìm hiểu, rồi ta cố gắng cung ứng giải pháp sớm nhất.

Chúc Lucia và các bạn kiên trì luyện nhạc cùng nha.

Theo dõi

Get every new post delivered to your Inbox.

Join 95 other followers